Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.2.115
aco ñṇiti
Aṣṭādhyāyī 7.2.115
Vṛtti Patañjali

vṛddhau ajgrahaṇam go'rtham .

vṛddhau ajgrahaṇam kriyate gotaḥ vṛdhiḥ yathā syāt .

gauḥ iti .

na etat asti prayojanam .

ṇitkaraṇasāmarthyāt eva atra vṛddhiḥ bhaviṣyati .

atha yogavibhāgaḥ kimarthaḥ na ñṇiti ataḥ upadhāyāḥ iti eva ucyeta .

kā rūpasiddhaḥ cāyakaḥ , lāvakaḥ , kārakaḥ .

guṇe kṛte ayavaḥ raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti eva siddham .

yogavibhāgaḥ sakhivyañjanādyarthaḥ .

yogavibhāgaḥ kriyate sakhyarthaḥ vyañjanādyarthaḥ ca .

sakhyarthaḥ tāvat .

sakhāyau , sakhāyaḥ .

vyañjanādyarthaḥ .

jaitram , yautram , cyautram .

yogavibhāge ca idānīm sakhivyañjanādyarthe kriyamāṇe ajgrahaṇam api kartavyam bhavati .

kim prayojanam .

gortham .

nanu ca uktam ṇitkaraṇasāmarthyāt eva atra vṛddhiḥ bhaviṣyati iti .

asti anyat ṇitkaraṇasaya prayojanam .

kim .

gāvau , gāvaḥ .

avādeśe kṛte ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ yathā syāt .

yat tu sau ṇitkaraṇam tat anavakāśam tasya anavakāśatvāt eva vṛddhiḥ bhaviṣyati .

yathā eva khalu api ṇitkaraṇasāmarthyāt anikaḥ api vṛddhiḥ prārthyate evam tatvam api prāpnoti .

tatvam api hi ñṇiti iti ucyate .

tasmāt ajgrahaṇam kartavyam