ārdhadhātukagrahaṇam kimartham .
yathā valādigrahaṇam ārdhadhātukaviśeṣaṇam vijñāyeta .
valādeḥ ārdhadhātukasya iti .
atha akriyamāṇe ārdhadhātukagrahaṇe kasya valādigrahaṇam viśeṣaṇam syāt .
aṅgasya iti vartate .
aṅgaviśeṣaṇam .
tatra kaḥ doṣaḥ .
aṅgasya valādeḥ āditaḥ iṭ prasajyeta āḍāḍvat .
tat yathā āḍāṭau aṅgasya āditaḥ bhavataḥ tadvat .
kriyamāṇe api ārdhadhātukagrahaṇe aniṣṭam śakyam vijñātum .
valādeḥ ārdhadhātukasya yat aṅgam iti .
akriyamāṇe ca iṣṭam .
aṅgasya yaḥ valādiḥ iti .
kim ca aṅgasya valādiḥ .
nimittam .
yasmin aṅgam iti etat bhavati .
kasmin ca etat bhavati .
pratyaye .
yāvatā kriyamāṇe ca aniṣṭam vijñāyate akriyamāṇe ca iṣṭam tatra akriyamāṇe eva iṣṭam vijñāsyāmaḥ .
idam tarhi prayojanam .
iha mā bhūt .
āste, śete .
etat api na asti prayojanam .
rudādibhyaḥ sārvadhātuke iti etanniyamārtham bhaviṣyati .
rudādibhyaḥ eva sārvadhātukaḥ iṭ bhavati na anyebhyaḥ iti .
evam api vṛkṣatvam , vṛkṣatā atra prāpnoti .
evam tarhi vihitaviśeṣaṇam dhātugrahaṇam .
dhātoḥ yaḥ vihitaḥ .
nanu dhātoḥ eva ayam vihitaḥ .
na ca ayam dhātoḥ iti evam vihitaḥ .
kva punaḥ dhātugrahaṇam prakṛtam .
ṛtaḥ it dhātoḥ iti .
tat vai ṣaṣṭhīnirdiṣṭam pañcamīnirdiṣṭena ca iha vihitaḥ śakyate viśeṣayitum .
atha idānīm ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca api vihitaḥ śakyate viśeṣayitum śakyam ārdhadhātukagrahaṇam akartum iti