Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.2.35
ārdhadhātukasya+iḍ valādeḥ
Aṣṭādhyāyī 7.2.35
Vṛtti Patañjali

ārdhadhātukagrahaṇam kimartham .

yathā valādigrahaṇam ārdhadhātukaviśeṣaṇam vijñāyeta .

valādeḥ ārdhadhātukasya iti .

atha akriyamāṇe ārdhadhātukagrahaṇe kasya valādigrahaṇam viśeṣaṇam syāt .

aṅgasya iti vartate .

aṅgaviśeṣaṇam .

tatra kaḥ doṣaḥ .

aṅgasya valādeḥ āditaḥ iṭ prasajyeta āḍāḍvat .

tat yathā āḍāṭau aṅgasya āditaḥ bhavataḥ tadvat .

kriyamāṇe api ārdhadhātukagrahaṇe aniṣṭam śakyam vijñātum .

valādeḥ ārdhadhātukasya yat aṅgam iti .

akriyamāṇe ca iṣṭam .

aṅgasya yaḥ valādiḥ iti .

kim ca aṅgasya valādiḥ .

nimittam .

yasmin aṅgam iti etat bhavati .

kasmin ca etat bhavati .

pratyaye .

yāvatā kriyamāṇe ca aniṣṭam vijñāyate akriyamāṇe ca iṣṭam tatra akriyamāṇe eva iṣṭam vijñāsyāmaḥ .

idam tarhi prayojanam .

iha mā bhūt .

āste, śete .

etat api na asti prayojanam .

rudādibhyaḥ sārvadhātuke iti etanniyamārtham bhaviṣyati .

rudādibhyaḥ eva sārvadhātukaḥ iṭ bhavati na anyebhyaḥ iti .

evam api vṛkṣatvam , vṛkṣatā atra prāpnoti .

evam tarhi vihitaviśeṣaṇam dhātugrahaṇam .

dhātoḥ yaḥ vihitaḥ .

nanu dhātoḥ eva ayam vihitaḥ .

na ca ayam dhātoḥ iti evam vihitaḥ .

kva punaḥ dhātugrahaṇam prakṛtam .

ṛtaḥ it dhātoḥ iti .

tat vai ṣaṣṭhīnirdiṣṭam pañcamīnirdiṣṭena ca iha vihitaḥ śakyate viśeṣayitum .

atha idānīm ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca api vihitaḥ śakyate viśeṣayitum śakyam ārdhadhātukagrahaṇam akartum iti