Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.95-96.3
tṛj-vat kroṣṭuḥ
striyāṃ ca
Aṣṭādhyāyī 7.1.95-96
Vṛtti Patañjali

guṇavṛddhyauttvatṛjvadbhāvebhyaḥ num pūrvavipratiṣiddham .

guṇavṛddhyauttvatṛjvadbhāvebhyaḥ num bhavati pūrvavipratiṣedhena .

tatra guṇasya avakāśaḥ .

agnaye , vāyave .

numaḥ avakāśaḥ .

trapuṇī , jatunī .

iha ubhayam prāpnoti .

trapuṇe , jatune .

vṛddheḥ avakāśaḥ .

sakhāyai .

sakhāyaḥ .

numaḥ saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti .

atisakhīni brāhmaṇakulāni iti .

auttvasya avakāśaḥ .

agnau , vāyau .

numaḥ saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti .

trapuṇi , jatuni iti .

tṛjvadbhāvasya avakāśaḥ .

kroṣṭunā .

numaḥ saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti .

kṛśakṛoṣṭune arṇyāya .

hitakroṣṭune vṛṣalakulāya .

num bhavati pūrvavipratiṣedhena .

saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

iṣṭavācī paraśabdaḥ .

vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati iti .

numaciratṛjvadbhāvebhyaḥ nuṭ .

numaciratṛjvadbhāvebhyaḥ nuṭ pūrvavipratiṣedhena vaktavyaḥ .

numaḥ avakāśaḥ .

trapūṇi , jatūni .

nuṭaḥ avakāśaḥ .

agnīnām , vāyūnām .

iha ubhayam prāpnoti .

trapūṇām , jatūnām .

aci rādeśasya avakāśaḥ .

tisraḥ tiṣṭhanti catasraḥ tiṣṭhanti .

nuṭaḥ saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti .

tisṛṇām , catasṛṇām .

tṛjvadbhāvasya avakāśaḥ .

kroṣṭrā , kroṣṭunā .

nuṭaḥ saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti .

kroṣṭūnām .

nuṭ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vā nuḍviṣaye rapratiṣedhāt .

na vā etat vipratiṣedhena api sidhyati tisṛṇām , catasṛṇām iti .

katham tarhi sidhyati .

nuḍviṣaye rapratiṣedhāt .

nuḍviṣaye rapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

itarathā hi sarvāpavādaḥ .

itarathā hi sarvāpavādaḥ rādeśaḥ .

saḥ yathā eva guṇapūrvasavarṇau bādhate eva nuṭam api bādheta .

tasmāt nuḍviṣaye rapratiṣedhaḥ .

tasmāt nuḍviṣaye rādeśasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na rādeśaḥ nuṭam bādhate iti yat ayam na tisṛcatasṛ , iti pratiṣedham śāsti nāmi dīrghatvasya