Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.28
ṅe prathamayor am
Aṣṭādhyāyī 7.1.28
Vṛtti Patañjali

prathamayoḥ iti ucyate kayoḥ idam prathamayoḥ grahaṇam kim vibhaktyoḥ āhosvit pratyayayoḥ .

vibhaktyoḥ iti āha .

katham jñāyate .

anyatra api hi prathamayoḥ grahaṇe vibhaktyoḥ grahaṇam vijñāyate na pratyayayoḥ .

kva anyatra .

prathamayoḥ pūrvasavarṇaḥ iti .

asti kāraṇam yena tatra vibhaktyoḥ grahaṇam vijñāyate .

kim kāraṇam .

aci iti tatra vartate na ca ajādī prathamau staḥ .

nanu ca evam vijñāyate ajādī yau prathamau ajādīnām vā yau prathamau iti .

yat tarhi tasmāt śasaḥ naḥ puṃsi iti anukrāntam pūrvasavarṇam pratinirdiśati tajjñāpayati ācāryaḥ vibhaktyoḥ grahaṇam iti .

iha api ācāryapravṛttiḥ jñāpayati vibhaktyoḥ grahaṇam iti yat ayam śasaḥ na iti pratiṣedham śāsti .

na eṣaḥ pratiṣedhaḥ .

natvam etat vidhīyate .

siddham atra natvam tasmāt śasaḥ naḥ puṃsi iti .

yatra tena na sidhyati tadartham .

kva ca tena na sidhyati .

striyām napuṃsake ca .

yuṣmān brāhmaṇī paśya , asmān brāhmaṇī paśya , yuṣmān brāhmaṇakulāni paśya , asmān brāhmaṇakulāni paśya iti .

yat tarhi yuṣmadasmadoḥ anādeśe dvitīyāyām ca iti āha tat jñāpayati ācāryaḥ vibhaktyoḥ grahaṇam iti