Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.174
dāṇḍināyana-hāstināyana-ātharvaṇika-jaihmāśineya-vāsināyani-bhrauṇahatya-dhaivatya-sārava-aikṣvāka-maitreya-hiraṇmayāni
Aṣṭādhyāyī 6.4.174
Vṛtti Patañjali

atra bhrauṇahatye kim nipātyate .

yakārādau taddhite tatvam nipātyate .

bhrauṇahatye tatvanipātanānarthakyam sāmānyena kṛtatvāt .

bhrauṇahatye tatvanipātanam anarthakam .

kim kāraṇam .

sāmānyena kṛtatvāt .

sāmānyena eva atra tatvam bhaviṣyati .

hanaḥ taḥ aciṇṇamuloḥ iti .

jñāpakam tu taddhite tatvapratiṣedhasya .

evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ na taddhite tatvam bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

bhrauṇaghnaḥ , vārtraghnaḥ iti atra tatvam na bhavati .

aikṣvākasya svarabhedāt nipātanam pṛthaktvena .

aikṣvākasya svarabhedāt nipātanam pṛthaktvena kartavyam .

aikṣvākaḥ , aikṣvākaḥ .

ekaśrutyā nirdeśāt siddham .

ekaśrutiḥ svarasarvanāma yathā napuṃsakam liṅgasarvanāma .

atha maitreye kim nipātyate .

maitreye ḍhañi yādilopanipātanam .

maitreye ḍhañi yādilopaḥ nipātyate .

idam mitrayuśabdasya catuḥ grahaṇam kriyate .

gṛṣṭyādiṣu pratyayavidhyartham pāṭhaḥ kriyate .

dvitīye adhyāye yaskādiṣu lugartham grahaṇam kriyate .

saptame adhyāye iyādeśārtham .

idam caturtham yādilopārtham .

dvirgrahaṇam śakyam akartum .

bidādiṣu pratyayavidhyartham pāṭhaḥ kartavyaḥ .

tatra na eva arthaḥ lukā na api yādilopena .

iyādeśena eva siddham .

na evam śakyam .

iha hi maitreyakaḥ saṅghaḥ iti saṅghātalakṣaṇeṣu añyañiñām aṇ iti aṇ prasajyeta .

hiraṇmaye kim nipātyate .

hiraṇmaye yalopavacanam .

hiraṇmaye yalopaḥ nipātyate .

atha hiraṇyaye kim nipātyate .

hiraṇyayasya chandasi malopavacanāt siddham .

hiraṇyayasya chandasi malopaḥ nipātyate .

hiraṇyayī naḥ nayatu .

hiraṇyayāḥ panthānaḥ āsan .

hiraṇyayam āsanam .