prakṛtyā ekāc iti kim iṣṭheymeyassu āhosvit aviśeṣeṇa .
kim ca ataḥ .
yadi aviśeṣeṇa svī khī śauvam adhunā iti atra api prāpnoti .
svikhinau eva na staḥ .
katham .
uktam etat .
ekākṣarāt kṛtaḥ jāteḥ saptamyām ca na tau smṛtau .
svavān khavān iti eva bhavitavyam .
śauvam iti paratvāt aijāgame kṛte ṭilopena bhavitavyam .
adhunā iti saprakṛtikasya sapratyayakasya sthāne nipātanam kriyate .
iha tarhi prāpnoti : dravyam .
yasya īti ādau prakṛtibhāvaḥ .
yasya īti yasya lopaprāptiḥ tasya prakṛtibhāvaḥ na ca etāni yasya īti ādau .
evam api śriye hitaḥ śrīyaḥ , jñā devatā asya sthālīpākasya jñaḥ sthālīyāpākaḥ iti atra prāpnoti .
tasmāt iṣṭheymeyassu prakṛtibhāvaḥ .
atha iṣṭheymeyassu prakṛtibhāve kim udāharaṇam .
preyān preṣthaḥ .
na etat asti .
prādīnām asiddhatvāt na bhaviṣyati .
idam tarhi śreyān , śreṣṭhaḥ .
prakṛtyā ekāc iṣṭheymeyassu cet ekācaḥ uccāraṇasāmarthyāt avacanāt prakṛtibhāvaḥ .
prakṛtyā ekāc iṣṭheymeyassu cet tat na .
kim kāraṇam .
ekācaḥ uccāraṇasāmarthyāt antareṇa api vacanam prakṛtibhāvaḥ bhaviṣyati .
vinmatoḥ tu lugartham .
vinmatoḥ tu lugartham prakṛtibhāvaḥ vaktavyaḥ .
sragvitaraḥ , srajīyān , sragvitamaḥ , srajiṣṭhaḥ .
srugvattaraḥ , srucīyān , srugvattamaḥ , sruciṣṭhaḥ .
nanu ca vinmatoḥ luk ṭilopam bādhiṣyate .
katham anyasya ucyamānasya anyasya bādhakam syāt .
asati khalu api sambhave bādhanam bhavati .
asti ca sambhavaḥ yat ubhayam syāt .
yathā eva khalu api vinmatoḥ luk ṭilopam bādhate eva naḥ taddhite iti etam api bādheta .
yataraḥ naḥ brahmīyān .
brahmavattaraḥ iti .
yat tāvat ucyate katham anyasya ucyamānasya anyasya bādhakam syāt iti .
idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
yadi tarhi vinmatoḥ luk na ucyeta kim iha syāt iti .
ṭilopaḥ iti āha .
ṭilopaḥ cet na aprāpte ṭilope vinmatoḥ luk ārabhyate .
saḥ bādhakaḥ bhaviṣyati .
yat api ucyate asati khalu api sambhave bādhanam bhavati .
asti ca sambhavaḥ yat ubhayam syāt iti .
sati api sambhave bādhanam bhavati .
tat yathā .
dadhi brāhmaṇebhyaḥ dīyatām takram kauṇḍinyāya iti sati api sambhave dadhidānasya takradānam nivartakam bhavati .
evam iha api sati api sambhave vinmatoḥ luk ṭilopam bādhiṣyate .
yat api ucyate yathā eva khalu api vinmatoḥ luk ṭilopam bādhate eva naḥ taddhite iti etam api bādheta iti .
na bādhate .
kim kāraṇam .
yena na aprāpte tasya bādhanam .
na aprāpte ṭilope vinmatoḥ luk ārabhyate .
naḥ taddhite iti etasmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca .
atha vā purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante iti evam vinmatoḥ luk ṭilopam bādhiṣyate .
naḥ taddhite iti etam na bādhiṣyate .
yadi tarhi vinmatoḥ luk ṭilopam bādhate payiṣthaḥ iti na sidhyati .
payasiṣthaḥ iti prāpnoti .
yathālakṣaṇam aprayukte .
prakṛtyā ake rājanyamanuṣyayuvānaḥ .
rājanyamanuṣyayuvānaḥ ake prakṛtyā bhavanti iti vaktavyam .
rājanyakam , mānuṣyakam , yauvanikā .