Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.104
ciṇo luk
Aṣṭādhyāyī 6.4.104
Vṛtti Patañjali

ciṇaḥ luki tagrahaṇam kartavyam .

kim prayojanam .

iha mā bhūt : akāritarām , ahāritarām iti .

ciṇaḥ luki tagrahaṇānarthakyam saṅghātasya apratyayatvāt .

ciṇaḥ luki tagrahaṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

saṅghātasya apratyayatvāt .

saṅghātasya luk kasmāt na bhavati .

apratyayatvāt .

pratyayasya lukślulupaḥ bhavanti iti ucyate na ca saṅghātaḥ pratyayaḥ .

talope tarhi kṛte parasya prāpnoti .

talopasya ca asiddhatvāt .

asiddhaḥ talopaḥ .

tasya asiddhatvāt na bhaviṣyati .

kāryakṛtatvāt vā .

atha vā kṛtaḥ ciṇaḥ luk iti kṛtvā punaḥ na bhaviṣyati luk .

tat yathā vasante brāhmaṇaḥ agnīn ādadhīta iti sakṛt ādhāya kṛtaḥ śāstrārthaḥ iti kṛtvā punaḥ pravṛttiḥ na bhavati .

viṣamaḥ upanyāsaḥ .

yuktam yat tasya eva punaḥ pravṛttiḥ na syāt .

yat tu tadāśrayam prāpnoti na tat śakyam bādhitum .

tat yathā vasante brāhmaṇaḥ agniṣṭomādibhiḥ kratubhiḥ yajeta iti agnyādhānanimittam vasante vasante ijyate .

tasmāt pūrvoktau eva parihārau .

atha vā kṅiti iti vartate .

kva prakṛtam .

gamahanajanakhanaghasām lopaḥ kṅiti anaṅi iti .

tat vai saptamīnirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .

ciṇaḥ luk iti eṣā pañcamī kṅiti iti saptamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya iti .