Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.89
ūd upadhāyā gohaḥ
Aṣṭādhyāyī 6.4.89
Vṛtti Patañjali

atha kimartham guheḥ vikṛtasya grahaṇam kriyate na punaḥ guhaḥ iti eva ucyeta .

gohigrahaṇam viṣayārtham .

gohigrahaṇam kriyate viṣayārtham .

viṣayaḥ pratinirdiśyate .

yatra asya etat rūpam tatra yathā syāt .

iha mā bhūt : nijuguhatuḥ , nijuguhuḥ iti .

ayādeśapratiṣedhārtham ca .

ayādeśapratiṣedhārtham ca vikṛtagrahaṇam kriyate .

hrasvādeśe hi ayādeśaprasaṅgaḥ ūttvasya asiddhatvāt .

hrasvādeśe hi sati ayādeśaḥ prasajyeta .

pragūhya gataḥ .

kim kāraṇam .

ūttvasya asiddhatvāt .

asiddham ūttvam .

tasya asiddhatvāt lyapi laghupūrvāt iti ayādeśaḥ prasajyeta .

viṣayārthena tāvat na arthaḥ gohigrahaṇena .

praśliṣṭanirdeśāt siddham .

praśliṣṭanirdeśaḥ ayam .

u-ūt : ūt iti .

tatra hrasvasya avakāśaḥ : nijuguhatuḥ , nijuguhuḥ .

guṇasya avakāśaḥ : nigoḍhā , nogoḍhum .

iha ubhayam prāpnoti : nigūhayati , nigūhakaḥ .

paratvāt guṇe kṛte āntaryataḥ dīrghasya dīrghaḥ bhaviṣyati .

ayādeśapratiṣedhārthena api na arthaḥ .

samānāśrayavacanāt siddham .

samānāśrayam asiddham bhavati vyāśrayam ca etat .

katham .

ṇau ūttvam ṇeḥ lyapi ayādeśaḥ .