Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.46
ārdhadhātuke
Aṣṭādhyāyī 6.4.46
Vṛtti Patañjali

kāni punaḥ ārdhadhātukādhikārasya prayojanāni .

ataḥ lopaḥ yalopaḥ ca ṇilopaḥ ca prayojanam āllopaḥ īttvam etvam ca ciṇvadbhāvaḥ ca sīyuṭi .

ataḥ lopaḥ .

cikīrṣitā cikīrṣitum .

āradhadhātuke iti kimartham .

cikīrṣati .

na etat asti prayojanam .

astu atra sanaḥ akāralopaḥ .

śapaḥ akārasya śravaṇam bhaviṣyati .

śapaḥ eva tarhi mā bhūt .

etat api na asti prayojanam .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na anena śabakārasya lopaḥ bhavati iti yat ayam adiprabhṛtibhyaḥ śapaḥ lukam śāsti .

na etat asti jñāpakam .

kāryāṛtham etat syāt .

vittaḥ , mṛṣṭaḥ iti .

yat tarhi ākārāntebhyaḥ lukam śāsti .

idam tarhi prayojanam .

vṛkṣasya plakṣasya .

ataḥ lopaḥ .

prāpnoti .

yalopaḥ api prayojanam .

bebhiditā cecchiditā .

āradhadhātuke iti kimartham .

bebhidyate cecchidyate .

ṇilopaḥ .

pācyate yājyate .

āradhadhātuke iti kimartham .

pācayati yājayati .

āllopaḥ .

yayatuḥ yayuḥ .

āradhadhātuke iti kimartham .

yānti vānti .

īttvam .

dīyate , dhīyate .

āradhadhātuke iti kimartham .

adātām adhātām .

etvam .

sneyāt , mleyāt .

āradhadhātuke iti kimartham .

snāyāt .

ciṇvadbhāvaḥ ca sīyuṭi .

ciṇvadbhāve sīyuṭi kim udāharaṇam .

kāriṣīṣṭa hāriṣīṣṭa .

āradhadhātuke iti kimartham .

kriyeta hriyeta .

na etat udāharaṇam .

yakā vyavahitatvāt na bhaviṣyati .

idam tarhi udāharaṇam : prasnuvīta .

idam ca api udāharaṇam : kriyeta hriyeta .

nanu ca uktam yakā vyavahitatvāt na bhaviṣyati iti .

yakaḥ eva tarhi mā bhūt iti .

kim ca syāt .

vṛddhiḥ .

vṛddhau ca kṛtāyām yuk prasajyeta .