kim punaḥ prāk bhāt asiddhatvam āhosvit saha tena .
kutaḥ punaḥ ayam sandehaḥ .
āṅā ayam nirdeśaḥ kriyate āṅ ca punaḥ sandeham janayati .
tat yathā : ā pāṭaliputrāt vṛṣṭaḥ devaḥ iti sandehaḥ : kim prāk pāṭaliputrāt saha tena iti .
evam iha api sandehaḥ : prāk bhāt saha tena iti .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
prāk bhāt iti cet sunāmaghonābhūguṇeṣu upasaṅkhyānam .
prāk bhāt iti cet sunāmaghonābhūguṇeṣu upasaṅkhyānam kartavyam .
śunaḥ paśya .
śunā śune .
samprasāraṇe kṛte allopaḥ anaḥ iti prāpnoti .
yasya punaḥ saha tena asiddhatvam asiddhatvāt tasya na saṃyogāt vamantāt iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
yasya api prāk bhāt asiddhatvam tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
katham .
na astri atra viśeṣaḥ allopena vā nivṛttau satyām pūrvatvena vā .
ayam asti viśeṣaḥ .
allopena nivṛttau satyām udāttanivṛttisvaraḥ prasajyeta .
na atra udāttanivṛttisvaraḥ prāpnoti .
kim kāraṇam .
na gośvansāvavarṇa iti pratiṣedhāt .
na eṣaḥ udāttanivṛttisvarasya pratiṣedhaḥ .
kasya tarhi .
tṛtīyādisvarasya .
yatra tarhi tṛtīyādisvaraḥ na asti .
śunaḥ paśya iti .
evam tarhi na vayam lakṣaṇasya pratiṣedham śiṣmaḥ .
kim tarhi yena kena cit lakṣaṇena prāptasya vibhaktisvarasya ayam pratiṣedhaḥ .
yatra tarhi vibhaktisvaraḥ na asti .
bahuśunī iti .
yadi punaḥ ayam udāttanivṛttisvarasya api pratiṣedhaḥ vijñāyeta .
na evam śakyam .
iha api prasjyeta kumārī iti .
evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na udāttanivṛttisvaraḥ śuni avatarati iti yat ayam śvanśabdam gaurādiṣu paṭhati .
antodāttārtham yatnam karoti .
siddham hi syāt ṅīpā eva .
maghonaḥ paśya .
maghonā maghone .
samprasāraṇe kṛte yasya iti lopaḥ prāpnoti .
yasya punaḥ saha tena asiddhatvam asiddhatvāt tasya na bhaviṣyati .
yasya api prāk bhāt asiddhatvam tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
katham .
vakṣyati etat maghavan-śabdaḥ avyutpannam prātipadikam iti .
bhūguṇaḥ .
bhūyān .
bhūbhāve kṛte oḥ guṇaḥ prāpnoti .
yasya punaḥ saha tena asiddhatvam asiddhatvāt tasya na bhaviṣyati .
yasya api prāk bhāt asiddhatvam tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
katham .
dīrghoccāraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .
asti dīrghoccāraṇasya prayojanam .
kim .
bhūmā iti .
nipātanāt etat siddham .
kim nipātanam .
bahoḥ nañvat uttarapadabhūmni iti .
atha vā punaḥ astu saha tena iti .
ā bhāt iti cet susamprasāraṇayalopaprasthādīnām pratiṣedhaḥ .
papuṣaḥ paśya .
tasthuṣaḥ , ninyuṣaḥ , cicyuṣaḥ , luluvuṣaḥ , pupuvuṣaḥ iti .
vasoḥ samprasāraṇe kṛte aci iti ākāralopādīni na sidhyanti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
uktam etat samānāśrayavacanāt siddham iti .
katham .
vasau ākāralopādīni vasantasya vibhaktau samprasāraṇam .
yalopaḥ .
saurī balākā .
yaḥ asau aṇi akāraḥ lupyate tasya asiddhatvāt īti yalopaḥ na prāpnoti .
atra api eṣaḥ eva parihāraḥ .
samānāśrayavacanāt siddham iti .
katham .
aṇi akāralopaḥ aṇantasya īti lopaḥ .
prasthādiṣu .
preyān , stheyān .
prasthādīnām asiddhatvāt prakṛtyā ekāc iti prakṛtibhāvaḥ na prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
yathā eva prasthādīnām asiddhatvāt prakṛtibhāvaḥ na prāpnoti evam ṭilopaḥ api na bhaviṣyati .