Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.3
nāmi
Aṣṭādhyāyī 6.4.3
Vṛtti Patañjali

kimartham āmaḥ sanakārasya grahaṇam kriyate na āmi dīrghaḥ iti eva ucyeta .

kena idānim sanakārake bhaviṣyati .

nuṭ ayam āmbhaktaḥ āmgrahaṇena grāhiṣyate .

ataḥ uttaram paṭhati :

nāmi dīrghaḥ āmi cet syāt kṛte dīrghe na nuṭ bhavet .

nāmi dīrghaḥ āmi cet syāt kṛte dīrghatve na nuṭ syāt .

idam iha sampradhāryam .

dīrghatvam kriyatām nuṭ iti kim atra kartavyam .

paratvāt nuṭ .

nityam dīrghatvam .

kṛte api nuṭi prāpnoti akṛte api .

nityatvāt dīrghatve kṛte hrasvāśrayaḥ nuṭ na prāpnoti .

evam tarhi āha ayam hrasvāntāt nuṭ iti na ca hrasvāntaḥ asti .

tatra vacanāt bhaviṣyati .

vacanāt yatra tat na asti .

na idam vacanāt labhyam .

asti anyat etasya vacane prayojanam .

kim .

yatra dīrghatvam pratiṣidhyate .

tisṛṇām , catasṛṇām iti .

na etat asti prayojanam .

iha tāvat catasṛṇām iti ṣaṭcaturbhyaḥ ca iti evam bhaviṣyati .

tisṛṇām iti trigrahaṇam api tatra prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

treḥ trayaḥ iti .

idam tarhi tvam nṛṇam nṛpate jāyase śuciḥ .

na ekam udāharaṇam hrasvagrahaṇam prayojayati .

tatra vacanāt bhūtapūrvagatiḥ vijñāsyate .

hrasvāntam yat bhūtapūrvam iti .

uttarāṛtham tarhi sanakāragrahaṇam kartavyam .

nopadhāyāḥ ca carmaṇām .

nopadhāyāḥ nāmi yathā syāt .

iha mā bhūt : carmaṇām , varmaṇām iti .

nāmi dīrghaḥ āmi cet syāt kṛte dīrghe na nuṭ bhavet .

vacanāt yatra tat na asti .

nopadhāyāḥ ca carmaṇām .