Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.68.1
ica ekāco 'mpratyayavac ca
Aṣṭādhyāyī 6.3.68
Vṛtti Patañjali

amaḥ pratyayavadanudeśe kim prayojanam .

amaḥ pratyayavadanudeśe prayojanam ātvapūrvasavarṇaguṇeyaṅuvaṅādeśāḥ .

amaḥ pratyayavadanudeśe ātvapūrvasavarṇaguṇeyaṅuvaṅādeśāḥ prayojanam .

ātvam prayojanam .

gāmmanyaḥ .

pūrvasavarṇaḥ prayojanam .

strīmmanyaḥ .

guṇaḥ prayojanam .

narammanyaḥ .

iyaṅuvaṅau prayojanam .

śriyammanyaḥ , bhruvammanyaḥ .

amaḥ pratyayavadanudeśe ātvapūrvasavarṇāprasiddhiḥ aprathamātvāt .

amaḥ pratyayavadanudeśe ātvapūrvasavarṇayoḥ aprasiddhiḥ .

kim kāraṇam .

aprathamātvāt .

prathamayoḥ iti ucyate na ca atra prathamām paśyāmaḥ .

kim ca bhoḥ ātvam prathamayoḥ iti ucyate .

na khalu prathamayoḥ iti ucyate .

prathamayoḥ iti tu vijñāyate .

katham .

amśasoḥ iti ucyate .

te evam vijñāsyāmaḥ .

śassahacaritaḥ yaḥ amśabdaḥ .

kaḥ ca śassahacaritaḥ .

prathamā eva .

nanu ca pratyayavadanudeśāt bhaviṣyati .

na sidhyati .

kim kāraṇam .

sāmānyātideśe [R: hi] viśeṣānatideśaḥ .

sāmanye hi atidiśyamāne viśeṣaḥ na atidiṣṭaḥ bhavati .

tat yathā .

brahmaṇavat asmin kṣatriye vartitavyam iti sāmānyam yat brāhmaṇakāryam tat kṣatriye atidiśyate .

yat viśiṣṭam māṭhare kauṇḍinye vā na tat atidiśyate .

evam iha api sāmānyam yat pratyayakāryam tat atidiśyate yat viśiṣṭam dvitīyaikavacane bhavati prathamayoḥ iti na tat atidiśyate .

siddham tu dvitīyaikavacanavadvacanāt .

siddham etat .

katham .

dvitīyaikavacanavat bhavati iti vaktavyam .

ekaśeṣanirdeśāt vā .

atha vā ekaśeṣanirdeśaḥ ayam .

am ca am ca am .

icaḥ ekācaḥ am bhavati ampratyayavat ca asmin kāryam bhavati iti .