Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.10
kāranāmni ca prācāṃ hal-ādau
Aṣṭādhyāyī 6.3.10
Vṛtti Patañjali

kim iyam prāpte vibhāṣā āhosvit aprāpte .

katham ca prāpte katham ca aprāpte .

yadi sañjñāyām iti vartate tataḥ prāpte .

atha nivṛttam tataḥ aprāpte .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

kāranāmni vāvacanārtham cet ajādau atiprasaṅgaḥ .

kāranāmni vāvacanārtham cet ajādau atiprasaṅgaḥ bhavati .

iha api prāpnoti .

avikaṭe uraṇaḥ dātavyaḥ avikaṭoraṇaḥ .

astu tarhi aprāpte .

aprāpte samāsavidhānam .

yadi aprāpte samāsaḥ vidheyaḥ .

prāpte punaḥ sati sañjñāyām iti eva samāsaḥ siddhaḥ .

na eṣaḥ doṣaḥ .

etat eva jñāpayati bhavati atra samāsaḥ iti yat ayam kāranāmni saptamyāḥ alukam śāsti .

yadi api tāvat jñāpakāt samāsaḥ syāt svaraḥ tu na sidhyati .

yat hi tat saptamīpūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti evam tat .

na eva atra anena svareṇa bhavitavyam .

kim tarhi saptamīhāriṇau dharmye aharaṇe iti anena atra svareṇa bhavitavyam .kim ca bhoḥ sañjñāḥ api loke kriyante na lokaḥ sañjñāsu pramāṇam .

loke ca kāranāma sañjñā .

nanu ca uktam kāranāmni vāvacanārtham cet ajādau atiprasaṅgaḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yogavibhāgāt siddham .

yogavibhāgaḥ kariṣyate .

kāranāmni ca prācām , tataḥ halādau .

halādau ca kāranāmni saptamyāḥ aluk bhavati .

idam idānīm kimartham .

niyamārtham .

halādau eva kāranāmni na anyatra .

kva mā bhūt .

avikaṭe uraṇaḥ dātavyaḥ avikaṭoraṇaḥ .