Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.9
hal-adantāt saptamyāḥ sañjñāyām
Aṣṭādhyāyī 6.3.9
Vṛtti Patañjali

hṛddyubhyām ṅeḥ upasaṅkhyānam .

hṛddyubhyām ṅeḥ upasaṅkhyānam kartavyam .

hṛdispṛk , divispṛk .

anyārthe ca .

anyārthe ca eṣā saptamī draṣṭavyā .

hṛdayam spṛśati iti hṛdispṛk .

divam śprśati iti divispṛk .

haladantādhikāre goḥ upasaṅkhyānam .

haladantādhikāre goḥ upasaṅkhyānam kartavyam .

gaviṣthiraḥ .

na kartavyam .

lukaḥ avādeśaḥ vipratiṣedhena .

luk kriyatām avādeśaḥ iti avādeśaḥ bhaviṣyati vipratiṣedhena .

avādeśe kṛte halantāt iti eva siddham .

lukaḥ avādeśaḥ vipratiṣedhena iti cet bhūmipāśe atiprasaṅgaḥ .

lukaḥ avādeśaḥ vipratiṣedhena iti cet bhūmipāśe atiprasaṅgaḥ bhavati .

bhūmyām pāśaḥ , bhūmipāśaḥ .

akaḥ ataḥ iti vā sandhyakṣarārtham .

evam tarhi aviśeṣeṇa saptamyāḥ alukam uktvā akaḥ ataḥ iti vakṣyāmi .

tat niyamārtham bhaviṣyati .

akaḥ ataḥ iti eva bhavati na anyataḥ iti .

tena sandhyakṣarāṇām siddham bhavati .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam haladantādhikāre goḥ upasaṅkhyānam iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

nipātanāt etat siddham .

kim nipātanam .

gaviṣṭhiraśabdaḥ vidādiṣu paṭhyate .

asakṛt khalu api nipātanam kriyate .

gaviyudhibhyā sthiraḥ iti .