Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.2.143
antaḥ
Aṣṭādhyāyī 6.2.143
Vṛtti Patañjali

kim samāsaya antaḥ udāttaḥ bhavati āhosvit uttarapadasya .

kutaḥ sandehaḥ .

ubhayam prakṛtam .

tatra anyatarat śakyam viśeṣayitum .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

antodāttatvam samāsasya iti cet kapi upasaṅkhyānam .

antodāttatvam samāsasya iti cet kapi upasaṅkhyānam kartavyam .

idametattadbhyaḥ prathamapūraṇayoḥ kriyāgaṇane kapi ca iti vaktavyam iha api yathā syāt .

idamprathamakāḥ .

astu tarhi uttarapadasya .

uttarapadāntodāttatve nañsubhyām samāsāntodāttatvam .

uttarapadāntodāttatve nañsubhyām samāsāntodāttatvam vaktavyam .

anṛcaḥ , bahvṛcaḥ .

aparaḥ āha : uttarapadāntodāttatve nañsubhyām samāsāntodāttatvam vaktavyam .

ajñakaḥ , asvakaḥ .

kapi pūrvam iti asya apavādaḥ hrasvānte antyāt pūrvam iti .

tatra hrasvānte antyāt pūrvaḥ udāttabhāvī na asti iti kṛtvā utsargeṇa antodāttatvam prāpnoti .

na vā kapi pūrvavacanam jñāpakam uttarapadānantodāttatvasya .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

yat ayam kapi pūrvam iti āha tat jñāpayati ācāryaḥ na uttarapadasya antaḥ udāttatḥ bhavati iti .

prakaraṇāt ca samāsāntodāttatvam .

prakṛtam samāsagrahaṇam anuvartate .

kva prakṛtam .

cau samāsasya iti .

nanu ca uktam antodāttatvam samāsasya iti cet kapi upasaṅkhyānam iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

uttarapadagrahaṇam api prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

uttarapadādiḥ iti .

tatra evam abhisambandhaḥ kariṣyate .

nañsubhyām samāsasya antaḥ udāttaḥ bhavati .

idametattadbhyaḥ prathamapūraṇayoḥ kriyāgaṇane uttarapadasya iti .