kimartham idam ucyate .
bahuvrīhisvaram śāsti samāsāntavidheḥ sukṛt .
sukṛt ācāryaḥ samāsāntodāttatve prāpte bahuvrīhisvaram apavādam śāsti .
na etat asti prayojanam .
nañsubhyām niyamārtham tu .
nañsubhyām iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
nañsubhyām eva bahuvrīheḥ antaḥ udāttaḥ bhavati na anyasya iti .
evam api kutat etat pūrvapadaprakṛtisvaratvam bhaviṣyati na punaḥ parasya iti .
parasya śitiśāsanāt .
śiteḥ nityābahvac iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
śiteḥ eva na anyataḥ iti .
yat tāvat ucyate nañsubhyām niyamārtham iti
kṣepe vidhiḥ nañaḥ asiddhaḥ .
udarāśveṣuṣu kṣepe iti etasmin prāpte tataḥ etat ucyate .
yat api ucyate parasya śitiśāsanāt iti
parasya niyamaḥ bhavet .
parasya eṣaḥ niyamaḥ syāt .
śiteḥ nityābahvac iti .
yadi pūrvapadaprakṛtisvaram samāsāntodāttatvam bādhate capriyaḥ vāpriyaḥ , atra api prāpnoti .
antaḥ cavāpriye sambhavāt .
antodāttatvam cavāpriye siddham .
kutaḥ .
sambhavāt .
asati khalu api sambhave bādhanam bhavati .
asti ca sambhavaḥ yat ubhayam syāt .
sati api sambhave bādhanam bhavati .
tat yathā .
dadhi brāhmaṇebhyaḥ dīyatām takram kauṇḍinyāya iti sati api sambhave dadhidānasya takradānam nivartakam bhavati .
evam iha api sati api sambhave pūrvapadaprakṛtisvaram samāsāntodāttatvam bādhiṣyate .
evam tarhi
prakṛtāt vidheḥ .
bahuvrīhau prkṛtyā pūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti .
kim ca prakṛtam .
udāttaḥ iti ca vartate .
evam api kāryapriyaḥ , hāryapriyaḥ , atra na prāpnoti .
svarite api udāttaḥ asti .
atha vā svaritagrahaṇam api prakṛtam anuvartate .
kva prakṛtam .
tit svaritam iti .
bahuvrīhau ṛte siddham .
antareṇa api bahuvrīhigrahaṇam siddham .
tatpuruṣe kasmāt na bhavati .
tatpuruṣe tulyārthatṛtīyāsaptamyupamānāvyayadvitīyākṛtyāḥ iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
dvigau tarhi kasmāt na bhavati .
igante dvigau iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
dvandve tarhi prāpnoti .
rājanyabahuvacanadvandve andhakavṛṣṇiṣu iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
avyayībhāve tarhi prāpnoti .
paripratyupāpāḥ varjyamānāhorātrāvayaveṣu iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
evam api kutaḥ etat evam niyamaḥ bhaviṣyati eteṣām eva tatpuruṣādiṣu iti na punaḥ evam niyamaḥ syāt eteṣām tatpuruṣādiṣu eva iti .
iṣṭataḥ ca avadhāraṇam .
iṣṭataḥ ca avadhāraṇam bhaviṣyati .
eteṣām tarhi bahuvrīheḥ ca paryāyaḥ prāpnoti .
dvipāddiṣṭeḥ vitasteḥ ca paryāyaḥ na prakalpate .
yat ayam dvitribhyām pāddanmūrdhasu bahuvrīhau diṣṭivitasyoḥ ca iti siddhe paryāye paryāyam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na paryāyaḥ bhavati iti .
udātte jñāpakam tu etat .
udātte etat jñāpakam syāt .
svaritena samāviśet .
svaritena samāveśaḥ prāpnoti .
svarite api udāttaḥ asti .
bahuvrīhisvaram śāsti samāsāntavidheḥ sukṛt .
nañsubhyām niyamārtham tu .
parasya śitiśāsanāt .
kṣepe vidhiḥ nañaḥ asiddhaḥ .
parasya niyamaḥ bhavet .
antaḥ cavāpriye sambhavāt .
prakṛtāt vidheḥ .
bahuvrīhau ṛte siddham .
iṣṭataḥ ca avadhāraṇam .
dvipāddiṣṭeḥ vitasteḥ ca paryāyaḥ na prakalpate .
udātte jñāpakam tu etat .
svaritena samāviśet .