Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.204
sañjñāyām upamānam
Aṣṭādhyāyī 6.1.204
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate na ñniti ādiḥ nityam iti eva siddham .

ñniti iti ucyate na ca atra ñnitam paśyāmaḥ .

pratyayalakṣaṇena .

na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ .

aṅgādhikāroktasya saḥ pratiṣedhaḥ na lumatā aṅgasya iti .

ataḥ uttaram paṭhati

upamānasya ādyudāttavacanam jñāpakam anubandhalakṣaṇe svare pratyayalakṣaṇapratiṣedhasya .

upamānasya ādyudāttavacanam jñāpakārtham kriyate .

kim jñāpyate .

etat jñāpayati ācāryaḥ anubandhalakṣaṇe svare pratyayalakṣaṇam na bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

gargaḥ , vatsaḥ , bidaḥ , urvāḥ , uṣṭragrīvaḥ , vāmarajjuḥ : ñniti iti ādyudāttatvam mā bhūt iti .

iha ca : atrayaḥ iti : taddhitasya kitaḥ iti antodāttatvam na bhavati .

yadi anubandhalakṣaṇe iti ucyate pathipriyaḥ , mathipriyaḥ iti : pathimathoḥ sarvanāmasthāne iti ādyudāttatvam prāpnoti .

evam tarhi ācāryaḥ jñāpayati svare pratyayalakṣaṇam na bhavati iti .

evam api sarpiḥ āgaccha , sapta āgacchata iti : āmantritasya ca iti ādyudāttatvam na prāpnoti .

iha ca : ma hi datām , ma hi dhatām : ādiḥ sicaḥ anyatarasyām iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .

evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ saptamīnirdiṣṭe svare pratyayalakṣaṇam na bhavati iti .

evam api sarvastomaḥ , sarvapṛṣṭhaḥ : sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti .

astu tarhi anubandhalakṣaṇe iti eva .

katham pathipriyaḥ , mathipriyaḥ .

vaktavyam eva etat : pathimathoḥ sarvanāmasthāne luki lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti .