Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.177
nām anyatarasyām
Aṣṭādhyāyī 6.1.177
Vṛtti Patañjali

iha kasmāt na bhavati .

kiśorīṇām , kumārīṇām .

hrasvāt iti vartate .

iha api tarhi na prāpnoti .

agnīnām , vāyūnām .

kim kāraṇam .

dīrghatve kṛte hrasvābhāvāt .

idam iha sampradhāryam .

dīrghatvam kriyatām svaraḥ iti kim atra kartavyam .

paratvāt dīrghatvam .

evam tarhi

nāmsvare matau hrasvagrahaṇam .

nāmsvare matau hrasvagrahaṇam kartavyam .

matau hrasvāntāt iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

āha ayam hrasvāntāt na ca nāmi hrasvāntaḥ asti .

tatra bhūtapūrvagatiḥ vijñāsyate : hrasvāntam yat bhūtapūrvam iti .

sāmpratikābhāve bhūtapūrvagatiḥ vijñāyate ayam ca asti sāmpratikaḥ : tisṛṇām , catasṛṇām iti .

na etat asti .

ṣaṭtricaturbhyaḥ halādiḥ iti anena svareṇa bhavitavyam .

tasmin nitye prāpte iyam vibhāṣā ārabhyate .

evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .

ṣaṭtricaturbhyaḥ nām udāttaḥ bhavati .

tataḥ halādiḥ .

halādiḥ ca vibhaktiḥ udāttā bhavati ṣaṭtricaturbhyaḥ iti .

idam tarhi tvam nṛṇam nṛpate jāyase śuciḥ .

nanu ca atra api nṛ ca anyatarasyām iti eṣaḥ svaraḥ bādhakaḥ bhaviṣyati .

na sidhyati .

na sidhyati .

kim kāraṇam .

jhalgrahaṇam tatra anuvartate .

kim punaḥ kāraṇam jhalgrahaṇam tatra anuvartate .

iha mā bhūt .

nrā nre .

udāttayaṇaḥ halpūrvāt iti eṣaḥ svaraḥ atra svaraḥ bādhakaḥ bhaviṣyati .

idam tarhi nari .

na ekam udāharam hrasvagrahaṇam prayojayati .

yadi etāvat prayojanam syāt nām iti eva brūyāt .

tatra vacanāt bhūtapūrvagatiḥ vijñāsyate .

hrasvāntam yat bhūtapūrvam iti .

atha vā na evam vijñāyate .

nām svarau matau hrasvagrahaṇam kartavyam iti .

katham tarhi .

nāmsvare matau hrasvāt iti vartate iti .