Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.113
ato ror aplutād aplute
Aṣṭādhyāyī 6.1.113
Vṛtti Patañjali

kimartham aplutāt aplute iti ucyate .

plutāt parasya plute vā parataḥ mā bhūt iti .

plutāt parasya susrotā3 atra nu asi .

plute parataḥ tiṣṭhatu payaḥ ā3gnidatta .

ataḥ ati iti ucyate .

kaḥ prasaṅgaḥ plutāt parasya plute vā parataḥ .

asiddhaḥ plutaḥ .

tasya asiddhatvāt prāpnoti .

atha aplutāt aplute iti ucyamāne yāvatā asiddhaḥ plutaḥ kasmāt eva atra na prāpnoti .

aplutabhāvinaḥ aplutabhāvini iti evam etat vijñāyate .

na etat asti prayojanam .

siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .

katham jñāyate .

yat ayam plutaḥ prakṛtyā iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti .

sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam .

aplutādaplutavacane akārahaśoḥ samānapade pratiṣedhaḥ .

aplutādaplutavacane akārahaśoḥ samānapade pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

payo3ṭ , payo3da .

na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt .

na vā vaktavyaḥ .

kim kāraṇam .

bahiraṅgalakṣaṇatvāt .

bahiraṅgaḥ pluraḥ .

antaraṅgam uttvam .

asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

iha api tarhi prāpnoti .

susrotā3 atra nu asi .

antaraṅgaḥ atra plutaḥ bahiraṅgam uttvam .

kva punaḥ iha antaraṅgaḥ plutaḥ kva vā bahiraṅgam uttvam uttvam vā antaraṅgam plutaḥ vā bahiraṅgaḥ .

vākyāntasya vākyādau antaraṅgaḥ plutaḥ bahiraṅgam uttvam .

samānavākye padāntasya padādau uttvam antaraṅgam bahiraṅgaḥ plutaḥ .

kim punaḥ kāraṇam bahiraṅgatvam uttve hetuḥ vyapadiśyate na punaḥ asiddhatvam api .

yathā eva hi ayam bahiraṅgaḥ evam asiddhaḥ api .

evam manyate .

asiddhaḥ plutaḥ āśrayāt siddhaḥ bhavati .

atha vā yasyām na aprāptāyām paribhāṣāyām uttvam ārabhyate sā āśrayāt siddhā syāt .

kasyām ca na aprāptāyām .

asiddhaparibhāṣāyām .

bahiraṅgaparibhāṣāyām punaḥ prāptāyām aprāptāyām ca .