Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.103
tasmāc chaso naḥ puṃsi
Aṣṭādhyāyī 6.1.103
Vṛtti Patañjali

kim idam natvam puṃsām bahutve bhavati āhosvit puṃśabdāt bahuṣu .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

natvam puṃsām bahutve cet puṃśabdāt iṣyate striyām .

tat na sidhyati .

bhrūkuṃsān paśya iti .

napuṃsake tathā eva iṣṭam .

tat na sidhyati .

ṣaṇḍhān paśya .

paṇḍakān paśya iti .

strīśabdāt ca prasajyate .

strīśabdāt ca prāpnoti : cañcāḥ paśya , vadhrikāḥ paśya , kharakuṭīḥ paśya .

astu tarhi puṃśabdāt bahuṣu .

puṃśabāt iti cet iṣṭam sthūrāpatyam na sidhyati .

sthūrān paśya iti .

kuṇḍinyāḥ ararakāyāḥ .

apatyam ca na sidhyati .

kuṇḍinān paśya .

ararakān paśya .

puṃsprādhānyāt prasidhyati .

puṃspradhānā ete śabdāḥ .

tataḥ natvam bhaviṣyati .

puṃsprādhānye te eva syuḥ ye doṣāḥ pūrvacoditāḥ .

bhrūkuṃsān paśya .

ṣaṇḍhān paśya .

paṇḍakān paśya .

cañcāḥ paśya .

vadhrikāḥ paśya .

kharakuṭīḥ paśya iti .

tasmāt yasmin pakṣe alpīyāṃsaḥ doṣāḥ tam āsthāya pratividheyam doṣeṣu .