prathamyoḥ iti ucyate .
kayoḥ iha prathamyoḥ grahaṇam .
kim vibhaktyoḥ āhosvit pratyayayoḥ .
vibhaktyoḥ iti āha .
katham jñāyate .
aci iti vartate na ca ajādau prathamau pratyayau staḥ .
nanu ca evam vijñāyate .
ajādī yau prathamau ajādīnām vā yau prathamau iti .
yat tarhi tasmāt śasaḥ naḥ puṃsi iti anukrāntam pūrvasavarṇam pratinirdiśati tat jñāpayati ācāryaḥ vibhaktyoḥ grahaṇam iti .
atha vā supi iti vartate .
atham kimartham pūrvasavarṇadīrghaḥ ami pūrvatvam ca ucyate na prathamyoḥ pūrvasavarṇaḥ iti eva siddham .
na sidhyati .
prathamyoḥ pūrvasavarṇaḥ iti ucyamāne ami api dīrghaḥ prāpnoti .
vṛkṣam , plakṣam .
na eṣaḥ doṣaḥ .
yat pūrvasmin yoge dīrghagrahaṇam tat uttaratra nivṛttam .
evam api idam iha pūrvasavarṇagrahaṇam kriyate .
tena ami api pūrvasavarṇaḥ prasajyeta .
vṛkṣam , plakṣam .
dvimātraḥ prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
savarṇagrahaṇam na kariṣyate .
yadi savarṇagrahaṇam na kriyate kutaḥ vyavasthā .
āntaryataḥ .
yadi evam agnī vāyū trimātraḥ prāpnoti vṛkṣam , plakṣam dvimātraḥ .
tasmāt savarṇagrahaṇam kartavyam .
tasmin ca kriyamāṇe dīrghagrahaṇam anuvartate .
tasmin anuvartamāne ami pūrvaḥ iti api vaktavyam .
atha kimartham pṛthak ucyate na iha eka eva ucyeta .
prathamayoḥ pūrvasavarṇaḥ ami ca iti .
yadi prathamayoḥ pūrvasavarṇadīrghaḥ ami ca iti ucyate tana ami api dīrghaḥ prasajyeta .
vṛkṣam , plakṣam .
na eṣaḥ doṣaḥ .
dīrghagrahaṇam nivartayiṣyate .
evam api pūrvasavarṇaḥ prasajyeta .
savarṇagrahaṇam na kariṣyate .
yadi savarṇagrahaṇam na kriyate pūrvasmin yoge vipratiṣiddham .
yadi pūrvaḥ na dīrghaḥ atha dīrghaḥ na pūrvaḥ .
pūrvaḥ dīrghaḥ ca iti vipratiṣiddham .
tasmāt ubhayam ārabdhavyam pṛthak ca kartavyam .