otaḥ tiṅi pratiṣedhaḥ .
otaḥ tiṅi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
acinavam , asunavam .
saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
na vaktavyaḥ .
gograhaṇam kariṣyate .
ā gotaḥ iti vaktavyam .
gograhaṇe dyoḥ upasaṅkhyanam .
gograhaṇe dyoḥ upasaṅkhyanam kartavyam .
dyam gaccha .
samāsāt ca pratiṣedhaḥ .
samāsāt ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
citragum paśya .
śabalagum paśya .
nanu ca ā otaḥ iti ucyamāne api samāsāt pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
na vaktavyaḥ .
hrasvatve kṛte na bhaviṣyati .
idam iha sampradhāryam .
ātvam kriyatām hrasvatvam iti kim atra kartavyam .
paratvāt ātvam .
na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt .
na vā vaktavyaḥ .
kim kāraṇam .
bahiraṅgalakṣaṇatvāt .
bahiraṅgalakṣaṇam ātvam .
antaraṅgam hrasvatvam .
asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
nanu ca ā gotaḥ iti ucyamāne api samāsāt pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ .
katham .
hrasvatve kṛte na bhaviṣyati .
sthānivadbhāvāt prāpnoti .
nanu ca ā otaḥ iti ucyamāne api sthānivadbhāvāt prāpnoti .
na iti āha .
analvidhau sthānivadbhāvaḥ .
ā gotaḥ iti ucyamāne api na doṣaḥ .
pratiṣidhyate atra sthānivadbhāvaḥ .
goḥ pūrvaṇitvātvasvareṣu sthānivat na bhavati iti .
saḥ eva tarhi doṣaḥ .
gograhaṇe dyoḥ upasaṅkhyanam iti .
sūtram ca bhidyate .
yathānyāsam eva astu .
nanu ca uktam otaḥ tiṅi pratiṣedhaḥ iti .
subadhikārāt siddham .
supi iti vartate .
kva prakṛtam .
vā supi āpiśaleḥ iti .
yadi anuvartate iha api vibhāṣā prāpnoti .
subgrahaṇam anuvartate .
vāgrahaṇam nivṛttam .
katham punaḥ ekayoganirdiṣṭayoḥ ekadeśaḥ anuvartate ekadeśaḥ na .
ekayoge ca ekadeśānuvṛttiḥ anyatra api .
ekayognirdiṣṭānām api ekadeśānuvṛttiḥ bhavati .
anyatra api .
na avaśyam iha eva .
kva anyatra .
alugadhikāraḥ prāk ānaṅaḥ .
uttarapadāhikāraḥ prāk aṅgādhikāraḥ .
evam api
ami upasaṅkhyānam vṛddhibalīyastvāt .
ami upasaṅkhyānam kartavyam .
gām paśya .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
vṛddhibalīyastvāt .
paratvāt vṛddhiḥ prāpnoti .
na vā anavakāśatvāt .
na vā vaktavyam .
kim kāraṇam .
anavakāśatvāt .
anavakāśam ātvam vṛddhim bādhiṣyate .
sāvakāśam ātvam .
kaḥ avakāśaḥ .
dyām gaccha .
dyoḥ ca sarvanāmasthāne vṛddhividhiḥ .
dyoḥ ca sarvanāmasthāne vṛddhiḥ vidheyā .
kim prayojanam .
yat dyāvaḥ indra iti darśanāt .
yat dyavaḥ indra te śataṃ śatam bhumīḥ uta syuḥ .
yāvatā ca idānīm dyoḥ api sarvanāmasthāne vṛddhiḥ ucyate anavakāśam ātvam vṛddhim bādhiṣyate .