guṇagrahaṇam kimartham na āt ekaḥ bhavati iti eva ucyeta .

āt ekaḥ cet guṇaḥ kena .

āt ekaḥ cet guṇaḥ kena idānīm bhaviṣyati .

khaṭvendraḥ , mālendraḥ , khaṭvodakam , mālodakam .

sthāne antaratamaḥ hi saḥ .

sthāne prāpyamāṇānām antaratamaḥ ādeśaḥ bhavati .

aidautau api tarhi prapnutaḥ .

aidautau na eci tau uktau .

aidautau na bhaviṣyataḥ .

kim kāraṇam .

eci hi aidautau ucyete .

iha tarhi khaṭvarśyaḥ , mālarśyaḥ , ṛkāraḥ tarhi prāpnoti .

ṛkāraḥ na ubhayāntaraḥ .

ubhayoḥ yaḥ antaratamaḥ tena bhavitavyam .

na ca ṛkāraḥ ubhayoḥ antaratamaḥ .

ākāraḥ tarhi prāpnoti .

ākāraḥ na ṛti dhātau saḥ .

ākāraḥ na bhaviṣyati .

kim kāraṇam .

ṛti dhātau ākāraḥ ucyate .

tat niyamārtham bhaviṣyati .

ṛkārādau dhātau eva na anyatra iti .

plutaḥ tarhi prāpnoti .

plutaḥ ca viṣaye smṛtaḥ .

viṣaye plutaḥ ucyate .

yadā ca saḥ viṣayaḥ bhavitavyam tadā plutena .

āntaryāt trimātracaturmātrāḥ .

idam tarhi prayojanam .

āntaryataḥ trimātracaturmātrāṇām sthāne trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ mā bhūvan iti .

khaṭvā indraḥ khaṭvendraḥ .

khaṭvā udakam khaṭvodakam .

khaṭvā īṣā khaṭveṣā .

khaṭvā ūḍhā khaṭvoḍhā .

khaṭvā elakā khaṭvailakā .

khaṭvā odanaḥ khaṭvaudanaḥ khaṭvā aitikāyanaḥ khaṭvaitikāyanaḥ .

khaṭvā aupagavaḥ khaṭvaupagavaḥ .

atha kriyamāṇe api guṇagrahaṇe kasmāt eva atra trimātracaturmātrāṇām sthāne trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ na bhavanti .

taparatvāt ne te smṛtāḥ .

tapare guṇavṛddhī .

nanu ca bhoḥ taḥ paraḥ yasmāt saḥ ayam taparaḥ .

na iti āha .

tāt api paraḥ taparaḥ iti .

yadi tāt api paraḥ taparaḥ ṝdoḥ ap iti iha eva syāt .

yavaḥ stavaḥ .

lavaḥ pavaḥ iti atra na syāt .

na eṣaḥ takāraḥ .

kaḥ tarhi .

dakāraḥ .

kim dakāre prayojanam .

atha kim takāre prayojanam .

yadi asandehārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .