kimartham idam ucyate .
vacispaviyajādīnām grahādīnām ca samprasāraṇam uktam .
tatra yāvantaḥ yaṇaḥ sarveṣām samprasāraṇam prāpnoti .
iṣyate ca parasya yathā syāt na pūrvasya tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti na samprasāraṇe samprasāraṇam .
kim anye api evam vidhayaḥ bhavanti .
ataḥ dīrghaḥ yañi .
supi ca iti .
ghaṭābhyām .
akāramātrasya dīrghatvam kasmāt na bhavati .
asti atra viśeṣaḥ .
iyam atra paribhāṣā upatiṣṭhate .
alaḥ antyasya iti .
nanu ca idānīm etayā paribhāṣayā iha (R: iha api) śakyam upasthātum .
na iti āha .
na hi vacispaviyajādīnām grahādīnām ca antyaḥ yaṇ asti .
evam tarhi anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti antyasasdeśaḥ yaḥ yaṇ tasya kāryam bhaviṣyati .
na etasyāḥ paribhāṣāyāḥ santi prayojanāni .
evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na sarvasya yaṇaḥ samprasāraṇam bhavati iti yat ayam pyāyaḥ pībhāvam śāsti .
katham kṛtvā jñāpakam .
pībhāvavacane etat prayojanam āpīnaḥ andhuḥ , āpīnam ūdhaḥ etat rūpam yathā syāt iti .
yadi ca atra sarvasya yaṇaḥ samprasāraṇam syāt pībhāvavacanam anarthakam syāt .
samprasāraṇe kṛte samprasāraṇaparapūrvatve ca dvayoḥ ikārayoḥ ekādeśe siddham rūpam syāt āpīnaḥ andhuḥ , āpīnam ūdhaḥ iti .
paśyati tu ācāryaḥ na sarvasya yaṇaḥ samprasāraṇam bhavati iti .
tataḥ ayam pyāyaḥ pībhāvam śāsti .
na etat asti jñāpakam .
siddhe hi vidhiḥ ārabhyamāṇaḥ jñāpakārthaḥ bhavati na ca pyāyaḥ samprasāraṇena sidhyati .
samprasāraṇe hi sati antyasya prasajyeta .
evam api jñāpakam eva .
katham .
pyāyaḥ iti na eṣā sthānaṣaṣṭhī .
kā tarhi .
viśeṣaṇaṣaṣṭhī .
pyāyaḥ yaḥ yaṇ iti .
tat etat jñāpayati ācāryaḥ na sarvasya yaṇaḥ samprasāraṇam bhavati iti yat ayam pyāyaḥ pībhāvam śāsti .
evam api anaikāntikam etat .
etāvat jñāpyate na sarvasya yaṇaḥ samprasāraṇam bhavati iti .
tatra kutaḥ etat parasya bhaviṣyati na pūrvasya iti .
ucyamāne api etasmin kutaḥ etat parasya bhaviṣyati na pūrvasya iti .
ekayogakṣaṇam khalu api samprasāraṇam .
tat yadi tāvat param abhinirvṛttam pūrvam api abhinirvṛttam eva .
prasaktasya anabhinirvṛttasya pratiṣedhena nivṛttiḥ śakyā kartum na abhinirvṛttasya .
yaḥ hi bhuktavantam brūyāt mā bhukthāḥ iti kim tena kṛtam syāt .
atha api pūrvam anabhinirvṛttam param api anabhinirvṛttam eva .
tatra nimittasaṃśrayaḥ anupapannaḥ na samprasāraṇe samprasāraṇam iti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
yat tāvat ucyate ucyamāne api etasmin kutaḥ etat parasya bhaviṣyati na pūrvasya iti .
iha iṅgitena ceṣṭitena nimiṣitena mahatā vā sūtraprabandhena ācāryāṇām abhiprāyaḥ gamyate .
etat eva jñāpayati parasya bhaviṣyati na pūrvasya iti yat ayam na samprasāraṇe samprasāraṇam iti pratiṣedham śāsti .
yat api ucyate ekayogalakṣaṇam khalu api samprasāraṇam .
tat yadi tāvat param abhinirvṛttam pūrvam api abhinirvṛttam eva .
prasaktasya anabhinirvṛttasya pratiṣedhena nivṛttiḥ śakyā kartum iti .
astu ubhayoḥ abhinirvṛttiḥ .
na vayam pūrvasya pratiṣedham śiṣmaḥ .
kim tarhi .
samprasāraṇāśrayam yat prāpnoti tasya pratiṣedham .
tataḥ pūrvatve pratiṣiddhe yaṇādeśena siddham .
yat api ucyate atha api pūrvam anabhinirvṛttam param api anabhinirvṛttam eva .
tatra nimittasaṃśrayaḥ anupapannaḥ iti .
tādarthyāt tācchabdyam bhaviṣyati .
tat yathā indrārthā sthūṇā indraḥ iti evam iha api samprasāraṇārtham samprasāraṇam .
tat yat prasāraṇārtham prasāraṇam tasmin pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .