ṣyaṅante yāvantaḥ yaṇaḥ teṣām sarveṣām samprasāraṇam prāpnoti .
vārāhiputraḥ , tārṇakarṇīputraḥ .
tatra apratyayasthasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
yathāgṛhītasya ādeśavacanāt apratyayasthe siddham .
nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam apratyayasthasya na bhaviṣyati .
anantyavikāre antyasadeśasya vā .
atha vā anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti eṣā paribhāṣā kartavyā .
kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ eṣā vā paribhāṣā kriyeta apratyayasthasya vā pratiṣedhaḥ ucyeta .
avaśyam eṣā paribhāṣā kartavyā .
bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .
kāni .
prayojanam na samprasāraṇe samprasāraṇam .
na samprasāraṇe samprasāraṇam iti etat na vaktavyam bhavati .
katham vyadheḥ viddhaḥ iti .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
na etat asti prayojanam .
kriyate nyāse eva .
sāntamahataḥ dīrghatve .
sāntamahataḥ dīrghatve prayojanam .
payāṃsi, yaśāṃsi .
pa iti asya api prāpnoti .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
etat api na asti prayojanam .
nopadhāyāḥ iti tatra vartate .
evam api anāṃsi, manāṃsi iti atra api prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
sāntasaṃyogena nopadhām viśeṣayiṣyāmaḥ .
sāntasaṃyogasya nopādhāyāḥ iti .
evam api haṃsaśirāṃsi , dhvaṃsaśirāṃsai iti atra api prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
hammateḥ haṃsaḥ .
kaḥ punaḥ āha hammateḥ haṃsaḥ iti .
kim tarhi hanteḥ haṃsaḥ .
hanti adhvānam iti .
evam tarhi sarvanāmasthāne iti vartate .
sarvanāmasthānaparatayā sāntasaṃyogam viśeṣayiṣyāmaḥ .
sarvanāmasthānaparasya sāntasaṃyogasya nopādhāyāḥ iti .
ankārāntasya allope .
ankārāntasya allope prayojanam .
takṣṇā , takṣṇe iti .
ta iti atra api prāpnoti .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
etat api na asti prayojanam .
anā akāram viśeṣayiṣyāmaḥ .
anaḥ yaḥ akāraḥ iti .
evam api anasā , anase iti atra api prāpnoti .
ankāreṇa aṅgam viśeṣayiṣyāmaḥ .
ankārāntasya aṅgasya anaḥ yaḥ akāraḥ iti .
evam api anastakṣṇā , anastakṣṇe iti atra api prāpnoti .
evam tarhi kāryakālam sañjñāparibhāṣam .
yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam .
bhasya iti upasthitam idam bhavati yaci bham iti .
tatra yajādiparatyā ankāram viśeṣayiṣyāmaḥ anā akāram .
yajādiparasya anaḥ yaḥ akāraḥ iti .
mṛjeḥ vṛddhividhau .
mṛjeḥ vṛddhividhau prayojanam .
nyamārṭ .
aṭaḥ api vṛddhiḥ prāpnoti .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
etat api na asti prayojanam .
yathāparibhāṣitam ikaḥ guṇavṛddhī iti ikaḥ eva vṛddhiḥ bhaviṣyati .
evam api mimārjiṣati iti atra prāpnoti .
astu .
abhyāsanirhrāsena hrasvaḥ bhaviṣyati .
vasoḥ samprasāraṇe ca .
vasoḥ samprasāraṇe ca prayojanam .
viduṣaḥ paśya .
vidivakārasya api prāpnoti .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
etat api na asti prayojanam .
na samprasāraṇe samprasāraṇam iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
dakāreṇa (R: idkāreṇa) vyavahitatvāt na prāpnoti .
evam tarhi nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti na bhaviṣyati .
yuvādīnām ca .
yuvādīnām ca samprasāraṇe prayojanam .
yūnaḥ , yūnā , yūne .
yakārasya api prāpnoti .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
etat api na asti prayojanam .
na samprasāraṇe samprasāraṇam iti na bhaviṣyati .
ukāreṇa vyavahitatvāt na prāpnoti .
ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam .
ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva .
evam tarhi samānāṅgagrahaṇam atra codayiṣyati .
rvoḥ upadhāgrahaṇam ca .
rvoḥ upadhāgrahaṇam ca na kartavyam bhavati .
iha kasmāt na bhavati .
abibhaḥ bhavān .
anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
etat api na asti prayojanam .
kriyate nyāse eva .
ādityadādividhisaṃyogādilopakutvaḍhatvabhaṣbhāvaṣatvaṇatveṣu atiprasaṅgaḥ .
ādividhau atiprasaṅgaḥ bhavati .
dhātvādeḥ ṣaḥ saḥ .
ṇaḥ naḥ .
iha eva syāt .
netā , sotā .
iha na syāt .
namati , siñcati .
ādi .
tyadādividhi .
iha eva syāt .
tat , saḥ .
tyat , syaḥ iti atra na syāt .
tyadādividhi .
saṃyogādilopa .
iha eva syāt .
maṅktā .
maṅktavyam iti atra na syāt .
saṃyogādilopa .
kutva .
iha eva syāt .
paktā .
paktavyambhaṣbhāva .
iti atra na syāt .
kutva .
ḍhatva .
iha eva syāt .
leḍhā .
leḍhavyam iti atra na syāt .
ḍhatva .
bhaṣbhāva .
iha eva syāt .
abhutsi .
abhutsātām iti atra na syāt .
bhaṣbhāva .
ṣatva .
iha eva syāt .
draṣṭā .
draṣṭavyam iti atra na syāt .
ṣatva .
ṇatva .
iha eva syāt .
māṣāvāpeṇa .
māṣāvāpāṇām iti atra na syāt .
ṇatva .
ete doṣāḥ samāḥ bhūyāṃsaḥ vā .
tasmāt na arthaḥ anayā paribhāṣayā .
na hi doṣā santi iti paribhāṣā na kartavyā lakṣaṇam vā na praṇeyam .
na hi bhikṣukāḥ santi iti sthālyaḥ na adhiśrīyante na ca mṛgāḥ santi iti yavāḥ na upyante .
doṣāḥ khalu api sākalyena parigaṇitāḥ prayojanānām udāharaṇamātram .
kuta etat .
na hi doṣāṇām lakṣaṇam asti .
tasmāt yāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni tadartham eṣā paribhāṣā kartavyā pratividheyam ca doṣeṣu .
idam pratividhīyate .
udāttanirdeśāt siddham .
yatra eṣā paribhāṣā iṣyate tatra udāttanirdeśaḥ kartavyaḥ .
tataḥ vaktavyam anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati udāttanirdeśe iti .
saḥ tarhi udāttanirdeśḥ kartavyaḥ .
na kartavyaḥ .
yatra eva antyasadeśaḥ ca anantyasadeśaḥ ca yugapat samavasthitau tatra eṣā paribhāṣā bhavati .
doṣeṣu ca anyatra antyasadeśaḥ anyatra anantyasadeśaḥ .
prayojaneṣu punaḥ tatra eva antyasadeśaḥ ca anantyasadeśaḥ ca .
tathājātīyakāni khalu api ācāryeṇa prayojanāni paṭhitāni yāni ubhayavanti .
idam ekam yathā doṣaḥ tathā rvoḥ upadhāgrahaṇam iti .
tat ca api kriyate nyāse eva .