dvirvacanam yaṇayavāyāvādeśāllopopadhālopaṇilopakikinoruttvebhyaḥ .
yaṇayavāyāvādeśāllopopadhālopaṇilopakikinoruttvebhyaḥ dvirvacanam bhavati vipratiṣedhena .
dvirvacanasya avakāśaḥ .
bibhidatuḥ .
bibhiduḥ .
yaṇādeśasya avakāśaḥ .
dadhi atra .
madhu atra .
iha ubhayam prāpnoti .
cakratuḥ .
cakruḥ .
ayavāyāvādeśānām avakāśaḥ .
cayanam .
cāyakaḥ .
lavanam .
lāvakaḥ .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
cicāya .
cicayitha .
lulāva .
lulavitha .
āllopasya avakāśaḥ . .
godaḥ .
kambaladaḥ .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
yayatuḥ .
yayuḥ .
tasthatuḥ .
tasthuḥ .
upadhālopāsya avakāśaḥ .
śleṣmaghnam madhu .
pittaghnam ghṛtam .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
āṭitat .
āśiśat .
uttvasya avakāśaḥ nipūrtāḥ piṇḍāḥ .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
mitrātvaruṇau taturiḥ .
dūre hyadhvā jaguriḥ .
dvirvacanam bhavati pūrvavipratiṣedhena .
saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
na vaktavyaḥ .
iṣṭavācī paraśabdaḥ .
vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati iti .
dvirvacanāt prasāraṇāttvadhātvādivikārarītvettvottvaguṇavṛddhividhayaḥ .
dvirvacanāt prasāraṇāttvadhātvādivikārarītvettvottvaguṇavṛddhividhayaḥ bhavanti vipratiṣedhena .
dvirvacanasya avakāśaḥ .
bibhidatuḥ .
bibhiduḥ .
samprasāraṇasya avakāśaḥ .
iṣṭam .
suptam .
iha ubhayam prāpnoti .
ījatuḥ .
ījuḥ .
na etat asti prayojanam .
astu atra dvirvacanam .
dvirvacane kṛte parasya rūpasya kiti iti bhaviṣyati pūrvasya liṭi abhyāsasya ubhayeṣām iti .
idam tarhi soṣupyate .
idam ca api udāharaṇam .
ījatuḥ , ījuḥ iti .
nanu ca uktam .
astu atra dvirvacanam .
dvirvacane kṛte parasya rūpasya kiti iti bhaviṣyati pūrvasya liṭi abhyāsasya ubhayeṣām iti .
na sidhyati .
na samprasāraṇe samprasāraṇam iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
akāreṇa vyavhitatvāt na bhaviṣyati .
ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam .
ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva .
evam tarhi samānāṅgagrahaṇam tatra codayiṣyati .
āttvasya avakāśaḥ .
glātā .
mlātā .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
jagle .
mamle .
dhātvādivikārāṇām avakāśaḥ .
namati .
siñcati .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
nanāma .
siseca .
sasnau .
rītvasya avakāśaḥ .
mātrīyati .
pitrīyati .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
cekrīyate .
jehrīyate .
ītvasya avakāśaḥ .
pīyate .
gīyate .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
pepīyate .
jegīyate .
ittvottvayoḥ avakāśaḥ .
āstīrṇam .
nipūrtāḥ .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
ātestīryate .
nipopūryate .
guṇavṛddhyoḥ avakāśaḥ .
cetā .
gauḥ .
dvirvacanasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
cicāya .
cicayitha .
lulāva .
lulavitha .
na etat asti prayojanam .
astu atra dvirvacanam .
dvirvacane kṛte parasya rūpasya guṇavṛddhī bhaviṣyataḥ .
idam tarhi prayojanam .
iyāya .
iyayitha .
nanu ca uktam na etat asti prayojanam .
astu atra dvirvacanam .
dvirvacane kṛte parasya rūpasya guṇavṛddhī bhaviṣyataḥ .
na sidhyati .
antaraṅgatvāt savarṇadīrghatvam prāpnoti .
vārṇāt āṅgam balīyaḥ iti guṇavṛddhī bhaviṣyataḥ .
kim vaktavyam etat .
na hi .
katham anucyamānam gaṃsyate .
ācāryapravṛttiḥ jñāpayati vārṇāt āṅgam balīyaḥ bhavati iti yat ayam abhyāsasya asavarṇe iti asavarṇagrahaṇam karoti .
katham kṛtvā jñāpakam .
na hi antareṇa guṇavṛddhī asavarṇaparaḥ abhyāsaḥ bhavati .
na etat asti jñāpakam .
artyartham etat syāt .
iyṛtaḥ .
iyṛthaḥ .
[uvoṇa .
uvoṇithaḥ (R)] .
yat tarhi dīrghaḥ iṇaḥ kiti iti dīrghatvam śāsti .
etasya api asti vacane prayojanam .
kim .
savarṇadīrghabādhanārtham etat syāt .
saḥ yathā eva tarhi savarṇadīrghatvam bādhate evam yaṇādeśam api bādheta .
evam tarhi yaṇādeśe yogavibhāgaḥ kariṣyate .
idam asti iṇaḥ yaṇ bhavati .
tataḥ eḥ anekācaḥ .
eḥ ca anekācaḥ iṇaḥ yaṇ bhavati .
tataḥ asaṃyogapūrvasya .
eḥ anekācaḥ iti eva .
asavarṇagrahaṇam eva tarhi jñāpakam .
nanu ca uktam artyartham etat syāt iti .
na ekam udāharaṇam asavarṇagrahaṇam prayojayati .
evam api sthānivadbhāvāt iyaṅ na prāpnoti .
atha sati api vipratiṣedhe yāvatā sthānivadbhāvaḥ katham eva etat sidhyati .
yaḥ anādiṣṭāt acaḥ pūrvaḥ tasya vidhim prati sthānivadbhāvaḥ .
ādiṣṭāt ca eṣaḥ acaḥ pūrvaḥ bhavati .