Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.2.29
saṃ-pra-udaś ca kaṭac
Aṣṭādhyāyī 5.2.29
Vṛtti Patañjali

kaṭacprakaraṇe alābūtilomābhyaḥ rajasi upasaṅkhyānam .

kaṭacprakaraṇe alābūtilomābhyaḥ rajasi abhidheye upasaṅkhyānam kartavyam .

alābūkaṭaḥ .

tilakaṭaḥ .

umākaṭaḥ .

bhaṅgāyāḥ ca .

bhaṅgāyāḥ ca iti vaktavyam .

bhaṅgākaṭaḥ .

goṣṭhādayaḥ sthānādiṣu paśunāmādibhyaḥ .

goṣṭhādayaḥ pratyayāḥ sthānādiṣu artheṣu paśunāmādibhyaḥ vaktavyāḥ .

gogoṣṭham .

avigoṣṭham .

kaṭac ca vaktavyaḥ .

avikaṭaḥ uṣṭrakaṭaḥ .

paṭac ca vaktavyaḥ .

avipaṭaḥ uṣṭrapaṭaḥ .

goyugaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ .

uṣṭragoyugam .

kharagoyugam .

tailaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ .

iṅgudatailam .

sarṣapatailam .

śākaṭaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ .

ikṣuśākaṭam .

mūlaśākaṭam .

śākinaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ .

ikṣuśākinam mūlaśākinam .

upamānāt vā siddham .

upamānāt vā siddham etat .

gavām sthānam goṣṭham .

yathā gavam tadvat uṣṭrāṇām .

kaṭac vaktavyaḥ iti .

yathā nānādravyāṇām saṅghātaḥ kaṭaḥ evam avayaḥ saṃhatāḥ avikaṭaḥ .

paṭat ca vaktayaḥ iti .

yathā paṭaḥ prastīrṇaḥ evam avayaḥ prastīrṇāḥ avipaṭaḥ .

goyugaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ iti .

goḥ yugam goyugam .

yathā goḥ tadvat uṣṭrasya .

uṣṭragoyugam .

tailaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ iti .

prakṛtyantaram tailaśabdaḥ vikāre vartate .

evam ca kṛtvā tilatailam iti api siddham bhavati .

śākaṭaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ eva .

śākinaśabdaḥ ca pratyayaḥ vaktavyaḥ eva .