Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.1.20.1
asamāse niṣka-ādibhyaḥ
Aṣṭādhyāyī 5.1.20
Vṛtti Patañjali

asamāse iti kimartham .

paramaniṣkeṇa krītam paramanaiṣkikam .

na etat asti .

niṣkaśabdāt pratyayaḥ vidhīyate .

tatra kaḥ prasaṅgaḥ yat paramaniṣkaśabdāt syāt .

na eva prāpnoti na arthaḥ pratiṣedhena .

tadantavidhinā prāpnoti .

grahaṇavatā prātipadikena tadantividhiḥ pratiṣidhyate .

niṣkādiṣu asamāsagrahaṇam jñāpakam pūrvatra tadantāpratiṣedhasya .

niṣkādiṣu asamāsagrahaṇam kriyate jñāpakārtham .

kim jñāpyam .

pūrvatra tadantvidheḥ pratiṣedhaḥ na bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

prāk vateḥ ṭhañ iti atra tadantavidhiḥ siddhaḥ bhavati .

na etat asti prayojanam .

grahaṇavatā prātipadikena tadantividhiḥ pratiṣidhyate .

na ca ṭhañvidhau kā cit prakṛtiḥ gṛhyate .

idam tarhi prayojanam .

ā arhāt agopucchasaṅkhyāparimāṇāt ṭhak .

paramagopucchena krītam pāramagopucchikam .

atra tadantavidhiḥ siddhaḥ bhavati .

etat api na asti prayojanam .

vidhau pratiṣedhaḥ pratiṣedhaḥ ca ayam .

evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ itaḥ uttaram tadantavidheḥ pratiṣedhaḥ na bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

pāryāṇaturāyaṇacāndrāyaṇam vartayati dvaipārāyaṇikaḥ traipārāyaṇikaḥ .

atra tadantavidhiḥ siddhaḥ bhavati .

etat api na asti prayojanam .

vakṣyati etat .

prāk vateḥ saṅkhyāpūrvapadānām tadantagrahaṇam aluki .

pūrvatra eva tarhi prayojanam .

khalayavamāṣatilavṛṣabrahmaṇaḥ ca iti .

kṛṣṇatilebhyaḥ hitaḥ kṛṣṇatilyaḥ .

rājamāṣebhyaḥ hitam rājamāṣyam .