upadhyartham iti pratyayānupapattiḥ .
upadhyartham iti pratyayasya iha anupapattiḥ .
kim kāraṇam .
upadhyabhāvāt .
vikṛteḥ prakṛtau abhidheyāyām pratyayena bhavitavyam .
na ca upadhisañjñikāyāḥ vikṛteḥ prakṛtiḥ asti .
yat hi tat rathāṅgam tat aupadheyam iti ucyate .
siddham tu kṛdantasya svārthe añvacanāt .
siddham etat .
katham .
kṛdantasya svārthe añ vaktavyaḥ .
upadhīyate upadheyam .
upadheyam eva aupadheyam .
sidhyati .
sūtram tarhi bhidyate .
yathānyāsam eva astu .
nanu ca uktam upadhyartham iti pratyayānupapattiḥ iti .
na etat asti .
ayam upadhiśabdaḥ asti eva karmasādhanaḥ .
upadhīyate upadhiḥ iti .
asti bhāvasādhanaḥ .
upadhānam upadhiḥ iti .
tat yaḥ bhāvasādhanaḥ tasya idam grahaṇam .
evam api na sidhyati .
kim kāraṇam .
vikṛteḥ prakṛtau iti vartate .
prakṛtivikṛtigrahaṇam nivartiṣyate .
tat ca avaśyam nivartyam ihārtham uttarātham ca .
ihārtham tāvat .
bāleyāḥ taṇḍulāḥ .
uttarārtham ṛṣabhopānahoḥ ñyaḥ .
ārṣabhyaḥ vatsaḥ iti .
atha tadartham iti anuvartate utāho na .
kim ca arthaḥ anuvṛttyā .
bāḍham arthaḥ .
tat asya tat asmin syāt iti tadarthe yathā syāt .
iha mā bhūt .
prāsādaḥ devadattasya syāt iti .
prākāraḥ nagarasya syāt iti .
yadi tadartham iti anuvartate ṛṣabhopānahoḥ ñyaḥ ṛṣabhārthaḥ ghāsaḥ upānadarthaḥ tilakalkaḥ iti atra api prāpnoti .
evam tarhi anuvartate prakṛtivikṛtigrahaṇam .
nanu ca uktam balyṛṣabhayoḥ na sidhyati iti .
kim punaḥ bhavān vikāram matvā āha balyṛṣabhayoḥ na sidhyati iti .
yadi tāvat yaḥ prakṛtyupamardena bhavati saḥ vikāraḥ vaibhītakaḥ yūpaḥ khādiram caṣālam iti na sidhyati .
atha matam etat eva guṇāntarayuktam vikāraḥ iti balyṛṣabhayoḥ api siddham bhavati .
guṇantarayuktāḥ hi taṇḍulāḥ bāleyāḥ guṇāntarayuktaḥ ca vatsaḥ ārṣabhaḥ .
aupadheyam tu na sidhyati .
vacanāt svārthikaḥ bhaviṣyati .