Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.1.7
khala-yava-māṣa-tila-vṛṣa-brahmaṇaś ca
Aṣṭādhyāyī 5.1.7
Vṛtti Patañjali

vṛṣaśabdaḥ ayam akārāntaḥ gṛhyate .

vṛṣanśabdaḥ api nakārāntaḥ asti .

tasya upasaṅkhyānam kartavyam vṛṣaśabdaḥ ca ādeśaḥ vaktavyaḥ vṛṣṇe hitam iti vigṛhya vṛṣyam iti eva yathā syāt .

tathā brahmanśabdaḥ nakārāntaḥ gṛhyate .

brāhmaṇaśabdaḥ ca akārāntaḥ asti .

tasya upasaṅkhyānam kartavyam brahmanśabdaḥ ca ādeśaḥ vaktavyaḥ brāhmaṇebhyaḥ hitam iti vigṛhya brahmaṇyam iti eva yathā syāt .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

samānārthau etau vṛṣaśabdaḥ vṛṣanśabdaḥ ca brahmanśabdaḥ brāhmaṇaśabdaḥ ca .

ātaḥ ca samānārthau .

evam hi āha .

kutaḥ nu carasi brahman .

kutaḥ nu carasi brāhmaṇa iti .

tatra dvayoḥ śabdayoḥ samānārthayoḥ ekena vigrahaḥ aparasmāt utpattiḥ bhaviṣyati aviravikanyāyena .

tat yathā .

aveḥ māṃsam iti vigṛhya avikaśabdāt utpattiḥ bhavati āvikam iti .

evam iha api vṛṣāya hitam iti vigṛhya vṛṣyam iti bhaviṣyati .

vṛṣṇe hitam iti vigṛhya vākyam eva .

tathā brahmaṇe hitam iti vigṛhya brahmaṇyam iti bhaviṣyati .

brāhmaṇebhyaḥ hitam iti vigṛhya vākyam eva bhaviṣyati .

traiśabdyam ca iha sādhyam .

tat ca evam sati siddham bhavati .