tasya iti vartamāne punaḥ tasyagrahaṇam kimartham .
tasyaprakaraṇe tasyapunarvacanam śaiṣikanivṛttyartham .
tasyaprakaraṇe tasya iti punarvacanam kriyate śaiṣikanivṛttyartham .
śaiṣikāḥ nivartyante .
katham ca prāpnunvanti .
tasyedaṃvacanāt prasaṅgaḥ .
tasyedaṃviśeṣāḥ hi ete apatyam samūhaḥ vikāraḥ nivāsaḥ iti .
kimartham idam ucyate .
bādhanārtham kṛtam bhavet .
ye tasya bādhakāḥ tadbādhanārtham .
katham punaḥ aśaiṣikam śaiṣikam bādheta .
utsargaḥ śeṣaḥ eva asau .
yaḥ hi utsargaḥ saḥ api śeṣaḥ eva .
ke punaḥ śaiṣikāṇām vikārāvayavayoḥ prāpnuvanti yāvatā sarvam adya apavādaiḥ vyāptam .
iha na kim cit ucyate .
halasīrāt ṭhak iti .
katham punaḥ icchatā api apavādaḥ prāpnuvan śakyaḥ bādhitum .
tasyagrahaṇasāmarthyāt .
kim idam bhavān adhyāruhya tasyagrahaṇasya eva prayojanam āha na punaḥ sarvasya eva yogasya .
avaśyam uttarārthaḥ arthanirdeśaḥ kartavyaḥ .
samarthavibhaktiḥ api tarhi avaśyam uttarārthā nirdeṣṭavyā .
prakṛtā samarthavibhaktiḥ anuvartate tasya idam iti .
na vā sampratyayaḥ .
na vā sampratyayaḥ iyatā sūtreṇa śaiṣikāṇām nivṛtteḥ .
na hi kākaḥ vāśyate iti eva adhikārāḥ nivartante .
yadi khalu api vikārāvayavayoḥ śaiṣikāḥ na iṣyante mahatā sūtreṇa nivṛttiḥ vaktavyā .
avayave ca aprāṇyoṣadhivṛkṣebhyaḥ anivṛttiḥ .
avayave ca aprāṇyoṣadhivṛkṣebhyaḥ anivṛttiḥ iṣṭā tatra ca nivṛttiḥ prāpnoti .
pāṭaliputrakāḥ prāsādāḥ pāṭaliputrakāḥ prākārāḥ iti .
aṇmayaṭoḥ ca vipratiṣedhānupapattiḥ mayaḍutsargāt .
aṇmayaṭoḥ ca vipratiṣedhaḥ na upapadyate .
paṭhiṣyati hi vipratiṣedham : aṇaḥ vṛddhāt mayaṭ iti .
saḥ vipratiṣedhaḥ na upapadyate .
kim kāraṇam .
mayaḍutsargāt .
nivṛtteṣu hi śaiṣikeṣu vṛddhāt mayaṭ utsargaḥ .
tasya aṇ apavādaḥ .
utsargāpavādayoḥ ca ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
anuvṛttau hi chotsargāpavādavipratiṣedhāt mayaṭ .
anuvartamāneṣu hi śaiṣikeṣu vṛddhāt chaḥ utsagaḥ tasya aṇmayaṭau apavādau .
apavādavipratiṣedhāt mayaṭ bhaviṣyati .
yat tāvat ucyate na vā sampratyayaḥ iyatā sūtreṇa śaiṣikāṇām nivṛtteḥ iti .
sampratyayaḥ eva .
na hi atra aṇ durlabhaḥ .
siddhaḥ atra aṇ tasya idam iti eva .
saḥ ayam punaḥ tasyagrahaṇena tasya sāpavādasya aṇaḥ prasaṅgaḥ imam nirapavādakam aṇam pratipādayati .
tatra ye tāvat dvitīyāḥ tān ayam apavādatvāt bādhiṣyate ye tṛtīyāḥ tān paratvāt .
ye caturthāḥ tatra ke cit purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante iti evam imam na bādhiṣyante ke cit madhye apavādāḥ pūrvān vidhīn bādhante iti .
etāvantaḥ ca ete syuḥ yat uta dvitīyāḥ tṛtīyāḥ caturthāḥ vā .
na pañcamāḥ santi na ṣaṣṭhāḥ .
yat api ucyate avayave ca aprāṇyoṣadhivṛkṣebhyaḥ anivṛttiḥ iti prāṇyoṣadhivṛkṣebhyaḥ nivṛttiḥ ucyate .
tatra kaḥ prasaṅgaḥ yat aprāṇyoṣadhivṛkṣebhyaḥ nivṛttiḥ syāt .
yat api ucyate aṇmayaṭoḥ ca vipratiṣedhānupapattiḥ mayaḍutsargāt iti mā bhūt vipratiṣedhaḥ .
purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante iti evam aṇañam bādhiṣyate .
mayaṭam na bādhiṣyate .