Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.158
vākina-adīnāṃ kuk ca
Aṣṭādhyāyī 4.1.158
Vṛtti Patañjali

yadi punaḥ ayam kuṭ parādiḥ kriyeta .

kuṭi pratyayādeḥ ādeśānupapattiḥ anāditvāt .

kuṭi sati pratyayādeḥ ādeśaḥ na upapadyate .

kim kāraṇam .

anāditvāt .

kuṭi sati anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti .

evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate .

pūrvānte nalopavacanam .

yadi pūrvāntaḥ kriyate nalopaḥ vaktavyaḥ .

cārmikāyaṇiḥ vārmikāyaṇiḥ .

nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ na prāpnoti .

parādau punaḥ sati nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ sidhyati .

astu tarhi parādiḥ eva .

nanu ca uktam kuṭi sati anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti .

siddham tu ādiṣṭasya kuḍvacanāt .

siddham etat .

katham .

kuṭ ca ādiṣṭasya iti vaktavyam .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

cena sanniyogaḥ kariṣyate .

kuṭ ca .

kim ca .

yat ca anyat prāpnoti .

kim ca anyat prāpnoti .

ādeśaḥ .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam pūrvānte nalopavacanam iti .

kriyate etat nyāse eva carmivarmiṇoḥ nalopaḥ ca iti .

kāribhyaḥ iñaḥ agotrāt phiñ vipratiṣedhena .

kāribhyaḥ iñ bhavati iti etasmāt agotrāt phiñ bhavati vipratiṣedhena .

kāribhyaḥ iñ bhavati iti asya avakāśaḥ āyaskāriḥ lauhakāriḥ .

phiñaḥ avakāśaḥ tāpasāyaniḥ sāmmitikāyaniḥ .

iha ubhayam prāpnoti .

nāpitāyaniḥ .

phiñ bhavati vipratiṣedhena .