Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.112
śiva-ādibhyo 'ṇ
Aṣṭādhyāyī 4.1.112
Vṛtti Patañjali

kimartham śivādibhyaḥ aṇ vidhīyate na yathāvihitam eva ucyeta .

śivādibhyaḥ yathāvihitam iti iyati ucyamāne iñ prasajyeta .

iñ ato yathāvihitaḥ .

punarvacanam idānīm kimartham syāt .

punarvacanam idānīm kimartham syāt .

ye tasya bādhakāḥ tadbādhanārtham .

saḥ vai na asti yaḥ tam bādheta .

tatra ārambhasāmarthyāt yaḥ vihitaḥ na ca prāpnoti saḥ bhaviṣyati .

kaḥ ca asau .

aṇ eva .

uttarārtham tarhi : avṛddhābhyaḥ nadīmānuṣībhyaḥ tannāmikābhyaḥ iti .

atra yathāvihitam iti iyati ucyamāne ḍhak prasjyeta .

ḍhak ataḥ yathāvihitaḥ .

punarvacanam idānīm kimartham syāt .

ye tasya bādhakāḥ tadbādhanārtham .

saḥ vai na asti yaḥ tam bādheta .

tatra ārambhasāmarthyāt yaḥ vihitaḥ na ca prāpnoti saḥ bhaviṣyati .

kaḥ ca asau .

aṇ eva .

uttarārtham eva tarhi : ṛṣyandhakavṛṣṇikurubhyaḥ ca iti .

atra yathāvihitam iti iyati ucyamāne iñ prasjyeta .

iñ ataḥ yathāvihitaḥ .

punarvacanam idānīm kimartham syāt .

ye tasya bādhakāḥ tadbādhanārtham .

saḥ vai na asti yaḥ tam bādheta .

tatra ārambhasāmarthyāt yaḥ vihitaḥ na ca prāpnoti saḥ bhaviṣyati .

kaḥ ca asau .

aṇ eva .

uttarārtham eva tarhi : mātuḥ ut saṅkhyāsambhadrapūrvāyāḥ , kanyāyāḥ kanīna ca iti .

atra yathāvihitam iti iyati ucyamāne ḍhak prasjyeta .

ḍhak ataḥ yathāvihitaḥ .

punarvacanam idānīm kimartham syāt .

mātuḥ ukāram vakṣyāmi kanyāyāḥ kanīnabhāvam iti .

yadi etāvat prayojanam syāt tatra eva ayam brūyāt : strībhyaḥ ḍhak , mātuḥ ukāraḥ , kanyāyāḥ ca kanīnabhāvaḥ iti .

idam tarhi prayojanam : ayam ṛṣṭiṣeṇaśabdaḥ śivādiṣu paṭhyate .

tatra yathāvihitam iti iyati ucyamāne iñ prasajyeta .

tam paratvāt senāntāt ṇyaḥ bādheta .

tatra ārambhasāmarthyāt iñ prasajyeta .

punaraṇgrahaṇāt aṇ eva bhavati .