Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.104
anṛṣy-ānantarye bida-ādibhyo 'ñ
Aṣṭādhyāyī 4.1.104
Vṛtti Patañjali

anṛṣyānantarye iti ucyate .

tatra idam sidhyati kauśikaḥ viśvāmitraḥ iti .

kim kāraṇam .

viśvāmitraḥ tapaḥ tepe na anṛṣhiḥ syām iti .

tatrabhavān ṛṣiḥ sampannaḥ .

saḥ punaḥ tapaḥ tepe na anṛṣheḥ putraḥ syām iti .

tatrabhavān gādhiḥ api ṛṣiḥ sampannaḥ .

saḥ punaḥ tapaḥ tepe na anṛṣheḥ pautraḥ syām iti .

tatrabhavān kuśikaḥ api ṛṣiḥ sampannaḥ .

tat etat ṛṣyānantaryam bhavati .

tatra anṛṣyānantarye iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

na evam vijñāyate ṛṣyānantarye na bhavati iti .

katham tarhi .

ṛṣau anantare na iti .

yadi evam .

anṛṣyānantaryavacanam anarthakam sañjñāgotrādhikārāt .

anṛṣyānantaryavacanam anarthakam .

kim kāraṇam .

sañjñāgotrādhikārāt .

sañjñāgotre iti vartate .

kaḥ prasaṅgaḥ yat anantere syāt .

na eva prāpnoti na arthaḥ pratiṣedhena .

evam tarhi siddhe sati yat anṛṣyānantarye iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bidādiṣu ye anṛṣayaḥ paṭhante teṣām anantare api vṛttiḥ bhavati .

kim etasya jñāpane prayojanam .

nānāndraḥ pautraḥ dauhitraḥ iti etat siddham bhavati .