Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.60
dik-pūrvapadān ṅīp
Aṣṭādhyāyī 4.1.60
Vṛtti Patañjali

dikpūrvapadāt ṅīṣaḥ anudāttatvam .

dikpūrvapadāt ṅīṣaḥ anudāttatvam vaktavyam .

prāṅmukhī pratyaṅmukḥī .

ṅībvidhāne hi anyatra api ṅīṣviṣayān ṅīpprasaṅgaḥ .

ṅībvidhāne hi sati anyatra api ṅīṣviṣayān ṅīp prasajyeta .

prāggulphā pratyaglalāṭā .

nanu ca ete viśeṣāḥ anuvarteran asaṃyogopadhāt bahvacaḥ na iti .

yadi api ete viśeṣāḥ anuvarteran asaṃyogopadhāt bahvacaḥ na iti evam api dikpūrvapadāt ṅīpā mukte ṅīṣ prasajyeta .

na eṣaḥ doṣaḥ .

uktam etat yatrotsargāpavādam vibhāṣā tatra apavādena mukte utsargaḥ na bhavati iti .

atha vā ṅīṣaḥ ādeśaḥ ṅīp kariṣyate .

tat tarhi ṅīṣaḥ grahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

anyataḥ ṅīṣ iti .

tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .

dikpūrvapadāt iti eṣā pañcamī ṅīṣ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya iti .

pratyayavidhiḥ ayam na ca pratyayavidhau pañcamyaḥ prakalpikāḥ bhavanti .

na ayam pratyayavidhiḥ .

vihitaḥ pratyayaḥ prakṛtaḥ ca anuvartate.