kim upeyivān iti nipātanam kriyate .

upeyuṣi nipātanam iḍartham .

upeyuṣi nipātanam kriyate iḍartham .

iṭ yathā syāt .

na etat asti prayojanam .

siddhaḥ atra iṭ vasvekākādghasām iti .

dvirvacane kṛte anekāctvāt na prāpnoti .

idam iha sampradhāryam .

dvirvacanam kriyatām iṭ iti .

kim atra kartavyam .

paratvāt iḍāgamaḥ .

nityam dvirvacanam .

kṛte api iṭi prāpnoti akṛte api prāpnoti .

iṭ api nityaḥ .

kṛte api dvirvacane ekādeśe ca prāpnoti akṛte api prāpnoti .

na atra ekādeśaḥ prāpnoti .

kim kāraṇam .

dīrghaḥ iṇaḥ kiti iti dīrghatvena bādhate .

tat etat upeyuṣi nipātanam iḍartham kriyate .

upeyuṣi nipātanam iḍartham iti cet ajādau atiprasaṅgaḥ .

upeyuṣi nipātanam iḍartham iti cet ajādau atiprasaṅgaḥ bhavati .

upeyuṣā upeyuṣe upeyuṣaḥ upeyuṣi iti .

ekādiṣṭasya īybhāvārtham tu .

ekādiṣṭasya īybhāvārtham tu nipātanam kriyate .

ekādiṣṭasya īy iti etat rūpam nipātyate .

nanu ca uktam na atra ekādeśaḥ prāpnoti .

kim kāraṇam .

dīrghaḥ iṇaḥ kiti iti dīrghatvena bādhate iti .

tat hi na suṣṭhu ucyate .

na hi dīrghatvam ekādeśam bādhate .

kaḥ tarhi bādhate .

yaṇādeśaḥ .

saḥ ca kva bādhate .

yatra asya nimittam asti .

yatra hi nimittam na asti niṣpratidvandvaḥ tatra ekādeśaḥ .

vyañjane yaṇādeśārtham vā .

atha vā vyañjane eva yaṇādeśaḥ nipātyate .

yaṇādeśe kṛte ekācaḥ iti iṭ siddhaḥ bhavati .

aparaḥ āha :

na upeyivān nipātyaḥ .

dvirvacanād iṭ bhaviṣyati paratvāt .

dvirvacanam kriyatām iṭ iti iṭ bhaviṣyati vipratiṣedhena .

iha api tarhi dvirvacanāt iṭ syāt bibhidvān cicchidvān .

anyeṣām ekācām dvirvacanam nityam iti āhuḥ .

anyeṣām ekācām nityam dvirvacanam .

kṛte api iṭi prāpnoti akṛte api prāpnoti .

asya punaḥ iṭ ca nityaḥ dvivracanam ca .

asya punaḥ iṭ ca eva nityaḥ dvivracanam ca .

dvirvacane ca kṛte ekāc bhavati .

katham .

ekādeśe kṛte .

tasmāt iṭ bādhate dvitvam .

tasmāt iṭ dvirvacanam bādhate .

anūcānaḥ kartari .

anūcānaḥ kartarīti vaktavyam .

anūktavān anūcānaḥ .

anūktam iti eva anyatra .

na upeyivān nipātyaḥ .

dvirvacanād iṭ bhaviṣyati paratvāt .

anyeṣām ekācām dvirvacanam nityam iti āhuḥ .

asya punaḥ iṭ ca nityaḥ dvivracanam ca .

na vihanyate hi asya .

dvirvacane ca ekāctvāt .

tasmāt iṭ bādhate dvitvam .