Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.2.102.2
niṣṭhā
Aṣṭādhyāyī 3.2.102
Vṛtti Patañjali

ādikarmaṇi niṣṭhā .

ādikarmaṇi niṣṭhā vaktavyā .

prakṛtaḥ kaṭam devadattaḥ .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

yat vā bhavantyarthe .

yat vā bhavantyarthe bhāṣyate .

prakṛtaḥ kaṭam devadattaḥ .

prakaroti kaṭam devadattaḥ iti .

nyāyyā tu ādyapavargāt .

nyāyyā tu eṣā bhūtakālatā .

kutaḥ .

ādyapavargāt .

ādiḥ atra apavṛktaḥ .

eṣaḥ ca nāma nyāyyaḥ bhūtakālaḥ yatra kim cit apavṛktam dṛśyate .

vā ca adyatanyām .

vā ca adyatanyām bhāṣyate .

prakṛtaḥ kaṭam devadattaḥ .

prākārṣīt kaṭam devadattaḥ iti .

kim śakyante ete śabdāḥ prayoktum iti ataḥ nyāyyā eṣā bhūtakālatā .

na avaśyam prayogāt eva .

kriyā nāma iyam atyantāparidṛṣṭā anumānagamyā aśakyā piṇḍībhūtā nidarśayitum yathā garbhaḥ nirluṭhitaḥ .

sā asau yena yena śabdena abhisambadhyate tāvati tāvati parisampāpyate .

tat yathā .

kaḥ cit pāṭaliputram jigamiṣuḥ ekam ahaḥ gatvā āha idam adya gatam iti .

na ca tāvatā asya vrajikriyā parisamāptā bhavati .

yat tu gatam tat abhisamīkṣya etat prayujyate idam adya gatam iti .

evam iha api yat kṛtam tat abhisamīkṣya etat prayujyate prakṛtaḥ kaṭam devadattaḥ iti .

yadā hi veṇikāntaḥ kaṭaḥ abhisamīkṣitaḥ bhavati prakaroti kaṭam iti eva tadā bhavati .