Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.2.56
āḍhya-subhaga-sthūla-palita-nagna-andha-priyeṣu cvy-artheṣv acvau kṛñaḥ karaṇe khyun
Aṣṭādhyāyī 3.2.56
Vṛtti Patañjali

khyuni cvipratiṣedhānarthakyam lyuṭkhynoḥ aviśeṣāt .

khyuni cvipratiṣedhaḥ anarthakaḥ .

kim kāraṇam .

lyuṭkhynoḥ aviśeṣāt .

khyunā mukte lyuṭā bhavitavyam .

na ca asti viśeṣaḥ cvyante upapade lyuṭaḥ khyunaḥ vā .

tat eva rūpam saḥ eva svaraḥ .

ayam asti viśeṣaḥ .

lyuṭi sati īkāreṇa bhavitavyam .

khyuni sati na bhavitavyam .

khyuni api sati bhavatavyam .

evam hi saunāgāḥ paṭhanti .

nañsnañīkkhyuṃstaruṇatalunānām upasaṅkhyānam iti .

ayam tarhi viśeṣaḥ .

khyuni sati nityasamāsena bhavitavyam .

upapadasamāsaḥ hi nityasamāsaḥ iti .

lyuṭi sati na bhavitavyam .

lyuṭi api bhavitavyam .

gatisamāsaḥ api hi nityasamāsaḥ .

cyvantam ca gatisañjñam bhavati .

mumartham tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

khyuni sati mumā bhavitavyam .

lyuti sati na bhavitavyam .

mumartham iti cet na avyayatvāt .

mumartham iti cet tat na .

kim kāraṇam .

avyayatvāt .

anavyayasya mum ucyate .

cvyantam ca avyayasañjñam .

uttarārtham tu .

uttarārtham tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

kartari bhuvaḥ khiṣṇuckhukañau acvau iti eva .

āḍhyībhavitā .

atha idānīm anena mukte tācchīlilaḥ iṣṇuc vidhīyate .

saḥ atra kasmāt na bhavati .

rūḍhiśabdaprakārāḥ tacchīlikāḥ .

na ca rūḍḥiśabdāḥ gatibhiḥ viśeṣyante .

na hi bhavati pradevadattaḥ iti .