Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.93
kṛd atiṅ
Aṣṭādhyāyī 3.1.93
Vṛtti Patañjali

atiṅ iti kimartham .

pacati karoti .

atiṅ iti śakyam akartum .

kasmāt na bhavati pacati karoti iti .

dhātoḥ parasya kṛtsañjñā .

prāk ca lādeśāt dhātvadhikāraḥ .

evam api sthānivadbhāvāt kṛtsañjña prāpnoti .

yathā atiṅ iti ucyamāne yāvatā sthānivadbhāvaḥ katham eva etat sidhyati .

pratiṣedhavacanasāmarthyāt .

atha vā tiṅbhāvinaḥ lakārasya kṛtsañjñāpratiṣedhaḥ .

kim ca syāt yati atra kṛtsañjñā syāt .

kṛtprātipadikam iti prātipadikasañjñā syāt .

prātipadikāt iti svādyutpattiḥ prasajyeta .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ekatvādiṣu artheṣu svādayaḥ vidhīyante .

te ca atra tiṅoktāḥ ekatvādayaḥ iti kṛtvā uktārthatvāt na bhaviṣyanti .

ṭābādayaḥ tarhi tiṅantāt mā bhūvan iti .

striyām ṭābādayaḥ vidhīyante .

na ca tiṅantasya strītvena yogaḥ asti .

aṇādayaḥ tarhi tiṅantāt mā bhūvan iti .

apatyādiṣu artheṣu aṇādayaḥ vidhīyante .

na ca tiṅantasya apatyādibhiḥ yogaḥ asti .

atha api katham cit yogaḥ syāt .

evam api na doṣaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na tiṅantāt aṇādayaḥ bhavanti iti yat ayam kva cit taddhitavidhau tiṅgrahaṇam karoti .

atiśāyane tamabiṣṭhanau tiṅaḥ ca iti .

iha tarhi pacati paṭhati iti .

hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .

dhātoḥ iti vartate .

evam api cikīrṣati iti atra prāpnoti .

atra api śapā vyavadhānam .

ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam .

ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva iti .