upapadasañjñāyām samarthavacanam .
upapadasañjñāyām samarthagrahaṇam kartavyam .
samartham upapadam pratyayasya iti vaktavyam .
iha mā bhūt .
āhara kumbham .
karoti kaṭam iti .
kriyamāṇe ca api samarthagrahaṇe mahāntam kumbham karoti iti atra api prāpnoti .
na vā bhavitavyam mahākumbhakāraḥ iti .
bhavaitavyam yadā etat vākyam bhavati .
mahān kumbhaḥ mahākumbhaḥ mahākumbham karoti iti mahākumbhakāraḥ .
yadā tu etat vākyam bhavati mahāntam kumbham karoti iti tadā na bhavitavyam .
tadā ca prāpnoti .
tadā mā bhūt iti .
yat tāvat ucyate samarthagrahaṇam kartavyam iti .
na kartavyam .
dhātoḥ iti vartate .
dhātoḥ karmaṇi aṇ bhavati .
tatra sambandhāt etat gantavyam .
yasya dhātoḥ yat karma iti .
yat api ucyate kriyamāṇe ca api samarthagrahaṇe mahāntam kumbham karoti iti atra api prāpnoti iti .
upapadam iti mahatīiham sañjñā kriyate .
sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
kutaḥ etat .
laghvartham hi sañjñākaraṇam .
tatra mahatyāḥ sañjñāyāḥ karaṇe etat prayojanam anvarthasañjñā yathā vijñāyeta : upoccāri padam upapadam .
yat ca atra upoccāri na tat padam yat ca padam na tat upoccāri .
yāvatā ca idānīm padagandhaḥ asti padavidhiḥ ayam bhavati .
padavidhiḥ ca samarthānām bhavati .
tatra asāmārthyān na bhaviṣyati .
atha cvyante upapade kim aṇā bhavitavyam .
akumbham kumbham karoti kumbhīkaroti mṛdam iti .
na bhavitavyam .
kim kāraṇam .
prakṛtivivakṣāyām cviḥ vidhīyate .
tat sāpekṣam .
sāpekṣam ca asamartham bhavati .
na tarhi idānīm idam bhavati : icchāmi aham kāśakaṭīkāram iti .
iṣṭam eva etat gonardīyasya .
nimittopādanam ca .
nimittopādanam ca kartavyam .
nimittam upapadam pratyayasya iti vaktavyam .
anupādāne hi anupapade pratyayaprasaṅgaḥ .
akriyamāṇe hi nimittopādāne anupapade api prasajyeta .
nirdeśaḥ idānīm kimarthaḥ syāt .
nirdeśaḥ sañjñākaraṇārthaḥ .
yadā upapade pratyayaḥ tadā upapadasañjñām vakṣyāmi iti .
tat tarhi nimittopādanam kartavyam .
na kartavyam .
tatravacanam upapadasanniyogārtham .
tatravacanam kriyate .
tat upapadasanniyogārtham bhaviṣyati .
karmaṇi aṇ vidhīyate tatra cet pratyayaḥ bhavati iti .
nanu ca anyat tatragrahaṇasya prayojanam uktam .
kim .
tatragrahaṇam viṣayārtham iti .
adhikārāt api etat siddham .