Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.87.2
karmavat karmaṇā tulyakriyaḥ
Aṣṭādhyāyī 3.1.87
Vṛtti Patañjali

karmavat akarmakasya kartā .

akarmakasya kartā karmavat bhavati iti vaktavyam .

kim prayojanam .

sakarmakasya kartā karmavat mā bhūt iti .

bhidyamānaḥ kuśūlaḥ pātrāṇi bhinatti .

tathā

karma dṛṣṭaḥ cet samānadhātau .

karma dṛṣṭaḥ cet samānadhātau iti vaktavyam .

iha mā bhūt .

pacati odanam devadattaḥ .

rādhyati odhanaḥ svayam eva .

tathā

karmasthabhāvakānam karmasthakriyāṇām ca .

karmasthabhāvakānam karmasthakriyāṇām vā kartā karmavat bhavati iti vaktavyam .

kartṛsthabhāvakānām kartṛsthakriyāṇām vā kartā karmavat mā bhūt iti .

yat tāvat ucyate akarmakasya kartā karmavat bhavati iti vaktavyam iti .

na vaktavyam .

vakṣyati etat .

sakarmakāṇām pratiṣedhaḥ anyonyam āśliṣyataḥ iti .

yat api ucyate karma dṛṣṭaḥ cet samānadhātau iti vaktavyam iti .

na vaktavyam .

dhātoḥ iti vartate .

dhātoḥ karmaṇaḥ katurḥ ayam karmavadbhāvaḥ atidiśyate .

tatra sambandhāt etat gantavyam yasya dhātoḥ yat karma tasya cet kartā syāt iti .

tat yathā dhātoḥ karmaṇi aṇ bhavati iti .

tatra sambandhāt etat gamyate yasya dhātoḥ yat karma iti .

iha mā bhūt .

āhara kumbham karoti kaṭam iti .

yat api ucyate karmasthabhāvakānam karmasthakriyāṇām vā kartā karmavat bhavati iti vaktavyam .

kartṛsthabhāvakānām kartṛsthakriyāṇām vā kartā karmavat mā bhūt iti .

na vaktavyam .

karmasthayā kriyayā ayam kartāram upamimīte .

na ca kartṛsthabhāvakānām kartṛsthakriyāṇām vā karmaṇi kriyāyāḥ pravṛttiḥ asti .