bhāvakarmaṇoḥ yagvidhāne karmakartari upasaṅkhyānam .
bhāvakarmaṇoḥ yagvidhāne karmakartari upasaṅkhyānam kartavyam .
pacyate svayam eva .
paṭhyate svayam eva .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
vipratiṣedhāt hi śapaḥ balīyastvam .
vipratiṣedhāt hi śapaḥ balīyastvam prāpnoti .
śapaḥ avakāśaḥ .
pacati paṭhati .
yakaḥ avakāśaḥ .
pacyate odanaḥ devadattena .
paṭhyate vidyā devadattena .
iha ubhayam prāpnoti .
pacyate svayam eva .
paṭhyate svayam eva .
paratvāt śap prāpnoti .
yogavibhāgāt siddham .
yogavibhāgaḥ kariṣyate .
ciṇ bhāvakarmaṇoḥ .
sārvadhātuke yak bhāvakarmaṇoḥ .
tataḥ kartari .
kartari ca yak bhavati bhāvakarmaṇoḥ .
yathā eva tarhi karmaṇi kartari yak bhavati evam bhāve kartari prāpnoti .
eti jīvantam ānandaḥ .
na asya kim cit rujati rogaḥ iti .
dvitīyaḥ yogavibhāgaḥ kariṣyate .
ciṇ bhāve .
tataḥ karmaṇi .
karmaṇi ca ciṇ bhavati .
tataḥ sārvadhātuke yak bhavati bhāve ca karmaṇi ca .
tataḥ kartari .
kartari ca yak bhavati .
karmaṇi iti anuvartate .
bhāve iti nivṛttam .
tataḥ śap .
śap ca bhavati .
kartari iti eva .
karmaṇi iti api nivṛttam .
evam api upasaṅkhyānam kartavyam .
vipratiṣedhāt hi śyanaḥ balīyastvam prāpnoti .
śyanaḥ avakāśaḥ .
dīvyati sīvyati .
yakaḥ avakāśaḥ .
pacyate odanaḥ devadattena .
paṭhyate vidyā devadattena .
iha ubhayam prāpnoti .
dīvyate svayam eva .
sīvyate svayam eva .
paratvāt śyan prāpnoti .
nanu ca etat api yogavibhāgāt eva siddham .
na sidhyati .
anantarā yā praptiḥ sā yogavibhāgena śakyā bādhitum .
kutaḥ etat .
anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti .
parā prāptiḥ apratiṣiddhā .
tayā prāpnoti .
nanu ca iyam prāptiḥ parām prāptim bādheta .
na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum .
evam tarhi śabādeśāḥ śyanādayaḥ kariṣyante .
śap ca syādibhiḥ bādhyate .
tatra divādibhyaḥ yagviṣaye śap eva na asti kutaḥ śyanādayaḥ .
tat tarhi śapaḥ grahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
prakṛtam anuvartate .
kva prakṛtam .
kartari śap iti .
tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .
divādibhyaḥ iti eṣā pañcamī śap iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya iti .
pratyayavidhiḥ ayam .
na ca pratyayavidhau pañcamyaḥ prakalpikāḥ bhavanti .
na ayam pratyayavidhiḥ .
vihitaḥ pratyayaḥ .
prakṛtaḥ ca anuvartate .
atha vā
bhāvakarmaṇoḥ iti anuvṛttyā eva siddhe sati anivṛttiḥ yakaḥ bhāvāya .
iha sārvadhātuke yak iti antareṇa bhāvakarmaṇoḥ iti anuvṛttim siddham .
saḥ ayam evam siddhe sati yat bhāvakarmaṇoḥ iti anuvartayati tasya etat prayojanam .
karmakartari api yathā syāt .
kartari iti ca yogavibhāgaḥ śyanaḥ pūrvavipratiṣedhāvacanāya .
kartari iti yogavibhāgaḥ kartavyaḥ śyanaḥ pūrvavipratiṣedham mā vocam iti .
atha vā karmavadbhāvavacanasāmarthyāt yak bhaviṣyati .
asti anyat karmavadbhāvavacane prayojanam .
kim .
ātmanepadam yathā syāt .
vacanāt ātmanepadam bhaviṣyati .
ciṇ tarhi yathā syāt .
ciṇ api vacanāt bhaviṣyati .
ciṇvadbhāvaḥ tarhi yathā syāt .
na ekam prayojanam yogārambham prayojayati .
tatra karmavadbhāvavacanasāmarthyāt yak bhaviṣyati .
atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati karmakartari yak iti yat ayam na duhasnnunamām yakciṇau iti yakciṇoḥ pratiṣedham śāsti .