iha paśyāmaḥ karmaṇi dvivacanabahuvacanāni udāhriyante .
pacyete* odanau , pacyante odanāḥ iti .
bhāve punaḥ ekavacanam eva : āsyate bhavatā , āsyate bhavadbhyām , āsyate bhavadbhiḥ iti .
kena etat evam bhavati .
karma anekam .
tasya anekatvāt dvivacanabahuvacanāni bhavanti .
bhāvaḥ punaḥ ekaḥ eva .
katham tarhi iha dvivacanabahuvacanāni bhavanti .
pākau pākāḥ iti .
āśrayabhedāt .
yat asau dravyam śritaḥ bhavati bhāvaḥ tasya bhedāt dvivacanabahuvacanāni bhavanti .
iha api tarhi yāvantaḥ tām kriyām kurvanti sarve te tasyāḥ āśrayā bhavanti .
tadbhedāt dvivacanabahuvacanāni prāpnuvanti .
evam tarhi idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
kim abhisamīkṣya etat prayujyate .
pākau pākāḥ iti .
yadi tāvat pākaviśeṣān abhisamīkṣya yaḥ ca odanasya pākaḥ yaḥ ca guḍasya yaḥ ca tilānām bahavaḥ te śabdāḥ sarūpāḥ ca .
tatra yuktam bahuvacanam ekaśeṣaḥ ca .
tiṅabhihite ca api tadā bhāve bahuvacanam śrūyate .
tat yathā : uṣṭṛāsikā āsyante .
hataśāyikāḥ śayyante iti .
atha kālaviśeṣān abhisamīkṣya yaḥ ca adyatanaḥ pākaḥ yaḥ hyastanaḥ yaḥ śvastanaḥ te api bahavaḥ śabdāḥ sarūpāḥ ca .
tatra yuktam bahuvacanam ekaśeṣaḥ ca .
tiṅabhihite ca api tadā bhāve asārūpyāt ekaśeṣaḥ na bhavati .
āsi āsyate , āsiṣyate .
asti khalu api viśeṣaḥ kṛdabhihitasya bhāvasya tiṅabhihitasya ca .
kṛdabhihitaḥ bhāvaḥ dravyavat bhavati .
kim idam dravyavat iti .
dravyam kriyayā samavāyam gacchati .
kam samavāyam .
dravyam kriyābhinirvṛttau sādhanatvam upaiti .
tadvat ca asya bhāvasya kṛdabhihitasya bhavati .
pākaḥ vartate iti .
kriyāvat na bhavati .
kim idam kriyāvat iti .
kriyā kriyayā samavāyam na gacchati .
pacati paṭhati iti .
tadvac ca asya kṛtabhihitasya na bhavati .
pākaḥ vartate iti .
asti khalu api viśeṣaḥ kṛdabhihitasya bhāvasya tiṅabhihitasya ca .
tiṅabhihitena bhāvena kālapuruṣopagrahāḥ abhivyajyante .
kṛdabhihitena punaḥ na vyajyante .
asti khalu api viśeṣaḥ kṛdabhihitasya bhāvasya tiṅabhihitasya ca .
tiṅabhihitaḥ bhāvaḥ kartrā samprayujyate. kṛdabhihitaḥ punaḥ na samprayujyate .
yāvatā kim cit sāmānyam kaḥ cit viśeṣaḥ yuktam yat ayam api viśeṣaḥ syāt liṅgakṛtaḥ saṅkhyākṛtaḥ ca iti .