Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.21
muṇḍa-miśra-ślakṣṇa-lavaṇa-vrata-vastra-hala-kala-kṛta-tūstebhyo ṇic
Aṣṭādhyāyī 3.1.21
Vṛtti Patañjali

imau halikalī staḥ ikārāntau .

asti halaśabdaḥ kalaśabdaḥ ca akārāntaḥ .

kayoḥ idam grahaṇam .

yau ikārāntau tayoḥ atvam nipātyate .

kim prayojanam .

halikalyoḥ atvanipātanam sanvadbhāvapratiṣedhārtham .

halikalyoḥ atvanipātanam kriyate sanvadbhāvaḥ mā bhūt iti .

ajahalat acakalat .

na etat asti prayojanam .

ikāralope kṛte aglopinām na iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

vṛddhau kṛtāyām lopaḥ .

tat na aglopi aṅgam bhavati .

idam iha sampradhāryam .

vṛddhiḥ kriyatām aglopaḥ iti .

kim atra kartavyam .

paratvāt vṛddhiḥ .

nityaḥ lopaḥ .

kṛtāyām api vṛddhau prāpnoti akṛtāyām api prāpnoti .

anityaḥ lopaḥ .

anyasya kṛtāyām vṛddhau prāpnoti anyasya akṛtāyām .

śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati .

vṛddhiḥ api anityā .

anyasya kṛte lope prāpnoti anyasya akṛte .

śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati .

ubhayoḥ anityayoḥ paratvāt vṛddhiḥ .

vṛddhau kṛtāyām lopaḥ .

tat na aglopi aṅgam bhavati .

atve punaḥ sati vṛddhiḥ kriyatām lopaḥ iti yadi api paratvāt vṛddhiḥ vṛddhau kṛtāyām api ak eva lupyate .

tasmāt suṣṭhu ucyate halikalyoḥ atvanipātanam sanvadbhāvapratiṣedhārtham .