kyajādiṣu pratyayārthanirdeśaḥ .

kyajādiṣu pratyayārthanirdeśaḥ kartavyaḥ .

namasaḥ pūjāyām .

varivasaḥ paricaryāyām .

citraṅaḥ āścarye .

bhāṇḍāt samācayane .

cīvarāt arjane paridhāne vā .

pucchāt udasane vysasane ca iti .

kim prayojanam .

kriyāvacanatā yathā syāt .

na etat asti prayojanam .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati kriyāvacanāḥ kyajādayaḥ iti yat ayam sanādyantāḥ dhātavaḥ iti dhātusañjñām śāsti .

dhātusañjñāvacane etat prayojanam : dhātoḥ iti tavyadādīnām utpattiḥ yathā syāt .

yadi ca atra kriyāvacanatā na syāt dhātusañjñāvacanam anarthakam syāt .

satyām api dhātusañjñāyām tavyadādayaḥ na syuḥ .

kim kāraṇam .

sādhane tāvyādayaḥ vidhīyante sādhanam ca kriyāyāḥ .

kriyābhāvāt sādhanābhāvaḥ .

sādhanābhāvāt satyām api dhātusañjñāyām tavyadādayaḥ na syuḥ .

paśyati tu ācāryaḥ kriyāvacanāḥ kyajādayaḥ iti tataḥ sanādyantāḥ dhātavaḥ iti dhātusañjñām śāsti .

nanu ca idam prayojanam syāt .

parasādhane utpattim vakṣyāmi iti .

na parasādhane utpattyā bhavitavyam .

kim kāraṇam .

sādhanam iti sambandhiśabdaḥ ayam .

sambandhiśabdāḥ ca punaḥ evamātmakāḥ yat uta sambandhinam ākṣipanti .

tat yathā .

mātari vartitatvyam , pitari śuśrūṣitavyam iti .

na ca ucyate svasyām mātari svasmin vā pitari iti , sambandhāt ca etat gamyate yā yasya mātā yaḥ ca yasya pitā iti .

evam iha api sambandhāt etat gantavyam yasya dhātoḥ yat sādhanam iti .

atha vā dhātavaḥ eva kyajādayaḥ .

na ca eva hi arthāḥ ādiśyante .

kriyāvacanatā ca gamyate .

kaḥ khalu api pacādīnām kriyāvacanatve yatnam karoti .

yena eva khalu api hetunā pacādayaḥ kriyāvacanāḥ tena eva kyajādayaḥ api .

evamartham ācāryaḥ citrayati .

kva cit arthān ādiśati kva cit na .

evam api arthādeśanam kartavyam .

katham ime abudhāḥ budhyeran iti .

atha vā śakyam ādeśanam akartum .

katham .

karaṇe iti vartate .

karaṇam ca karoteḥ karotiḥ ca kriyāsāmānye vartate .