Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.12.2
bhṛśādibhyo bhuvy-acver lopaś ca halaḥ
Aṣṭādhyāyī 3.1.12
Vṛtti Patañjali

bhṛśādiṣu abhūtatadbhāvagrahaṇam .

bhṛśādiṣu abhūtatadbhāvagrahaṇam kartavyam .

iha mā bhūt .

kva divā bhṛśāḥ bhavanti iti .

cvipratiṣedhānarthakyam ca bhavatyarthe kyaṅvacanāt .

cvipratiṣedhaḥ ca anarthakaḥ .

kim kāraṇam .

bhavatyarthe kyaṅvacanāt .

bhavatyarthe hi kyaṅ vidhīyate .

bhavatiyoge cvividhānam .

bhavatinā yoge cviḥ vidhīyate .

tatra cvinā uktatvāt tasya arthasya kyaṅ na bhaviṣyati .

ḍājantāt api tarhi na prāpnoti .

paṭapaṭāyate .

ḍāc api hi bhavatinā yoge vidhīyate .

bhavatyarthe kyaṣ .

ḍāci vacanaprāmāṇyāt .

ḍāci vacanaprāmāṇyāt bhaviṣyati .

kim vacanaprāmāṇyam .

lohitādiḍājbhyaḥ kyaṣ iti .

iha kim cit akriyamāṇam codyate kim cit kriyamāṇam pratyākhyāyate .

saḥ sūtrabhedaḥ kṛtaḥ bhavati .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam iha kasmāt na bhavati kva divā bhṛśāḥ bhavanti iti .

nañivayuktam anyasadṛśādhikaraṇe tathā hi arthagatiḥ .

nañyuktam ivayuktam va yat kim cit iha dṛśyate tatra anyasmin tatsadṛśe kāryam vijñāyate .

tathā hi arthaḥ gamyate .

abrāhmaṇam ānaya iti ukte brāhmaṇasadṛśaḥ ānīyate .

na asau loṣṭam ānīya kṛtī bhavati .

evam iha api acveḥ iti cvipratiṣedhāt anyasmin acvyante cvisadṛśe kāryam vijñāsyate .

kim ca ataḥ anyat advyantam cvisadṛsam .

abhūtatadbhāvaḥ .