Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.3.71
kṛtyānāṃ kartari vā
Aṣṭādhyāyī 2.3.71
Vṛtti Patañjali

kartṛgrahaṇam kimartham .

karmaṇi mā bhūt iti .

na etat asti prayojanam .

bhāvakarmaṇoḥ kṛtyāḥ vidhīyante ṭatra kṛtyaiḥ abhihitatvāt karmaṇi ṣaṣṭhī na bhaviṣyati .

ataḥ uttaram paṭhati .

bhavyādīnām karmaṇaḥ anabhidhānāt kṛtyānām kartṛgrahaṇam .

bhavyādīnām karma kṛtyaiḥ anabhitam .

geyaḥ māṇavakaḥ sāmnām .

bhavyādīnam karmaṇaḥ anabhidhānāt kṛtyānām kartṛgrahaṇam kriyate .

kim ucyate bhavyādīnām karma kṛtyaiḥ anabhitam iti .

na iha api anabhihitaṃ bhavati .

ākraṣṭavyā grāṃam śākhā iti .

evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .

kṛtyānām .

kṛtyānām prayoge ṣaṣṭhī na bhavati iti .

kim udāharaṇam .

grāmam ākraṣṭavyā śākhā .

tataḥ kartari vā iti .

iha api tarhi prāpnoti .

geyaḥ māṇavakaḥ sāmnām iti .

ubhayaprāptau iti vartate .

nanu ca ubhayaprāptiḥ eṣā .

geyaḥ māṇavakaḥ sāmnām iti ca geyāni māṇavakena sāmāni iti ca bhavati .

ubhayaprāptiḥ nāma sā bhavati yatra ubhayasya yugapatprasaṅgaḥ atra ca yadā karmaṇi na tadā kartari yadā kartari na tadā karmaṇi iti.