Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.3.67
ktasya ca vartamāne
Aṣṭādhyāyī 2.3.67
Vṛtti Patañjali

ktasya ca vartamāne nāpuṃsake bhāve upasaṅkhyānam .

ktasya ca vartamāne nāpuṃsake bhāve upasaṅkhyānam kartavyam : chāttrasya hasitam , naṭasya bhuktam , mayūrasya nṛttam , kokilasya vyāhṛtam iti .

śeṣavijñānāt siddham .

śeṣalakṣaṇā atra ṣaṣṭhī bhaviṣyati .

śeṣaḥ iti ucyate .

kaḥ ca śeṣaḥ .

karmādīnām avivakṣā śeṣaḥ .

katham punaḥ sataḥ nāma avivakṣā syāt yadā chātraḥ hasati , naṭaḥ bhuṅkte , mayūraḥ nṛtyati , kokilaḥ vyāharati .

sataḥ api avivakṣā bhavati .

tat yathā : alomikā eḍakā , anudarā kanyā iti .

asataḥ ca vivakṣā bhavati .

samudraḥ kuṇḍikā .

vindhyaḥ vardhitakam iti .

yadi evam uttaratra cātuḥśabdyam prāpnoti .

idam aheḥ sṛptam , iha ahinā sṛptam , iha ahiḥ sṛptaḥ , iha aheḥ sṛptam , grāmasya pārśve grāmasya madhye iti .

iṣyate eva cātuḥśabdyam .