Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.3.1.4
anabhihite
Aṣṭādhyāyī 2.3.1
Vṛtti Patañjali

anabhihitavacanam anarthakam prathamāvidhānasya anavakāśatvāt .

anabhihitavacanam anarthakam .

kim kāraṇam .

prathamāvidhānasya anavakāśatvāt .

anavakāśā prathamā .

sā vacanāt bhaviṣyati. sāvakāśā prathamā .

kaḥ avakāśaḥ .

akārakam .

vṛkṣaḥ plakṣaḥ iti .

avakāśaḥ akārakam iti cet na astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti .

avakāśaḥ akārakam iti cet tat na .

kim kāraṇam .

astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti iti gamyate .

vṛkṣaḥ plakṣaḥ .

asti iti gamyate.

vipratiṣedhāt vā prathamābhāvaḥ .

atha vā dvitīyādayaḥ kriyantām prathamā vā iti prathamā bhaviṣyati vipratiṣedhena .

dvitīyādīnām avakāśaḥ kaṭam karoti bhīṣmam udāram śobhanamdarśanīyam iti .

prathamāyāḥ avakāśaḥ akārakam vṛkṣaḥ plakṣaḥ iti .

iha ubhayam prāpnoti .

kṛtaḥ kaṭaḥ bhīṣmaḥ udāraḥ śobhanaḥ darśanīyaḥ iti .

prathamā bhaviṣyati vipratiṣedhena .

na sidhyati .

paratvāt ṣaṣṭhī prāpnoti .

śeṣalakṣaṇā ṣaṣṭhī aśeṣatvāt na bhaviṣyati .

kṛtprayoge tu param vidhānam ṣaṣṭhyāḥ tatpratiṣedhārtham .

kṛtprayoge tu paratvā tṣaṣṭhī prāpnoti .

tatpratiṣedhārtham anabhihitādhikāraḥ kartavyaḥ .

kartavyaḥ kaṭaḥ iti .

saḥ katham kartavyaḥ .

yadi ekatvādayaḥ vibhaktyarthāḥ .

atha hi karmādayaḥ vibhaktyarthāḥ na arthaḥ anabhihitādhikāreṇa .