atiṅ iti kimartham .
kārakaḥ vrajati .
hārakaḥ vrajati .
atiṅ iti śakyam akartum .
kasmāt na bhavati .
kārakaḥ vrajati .
hārakaḥ vrajati iti .
sup supā iti vartate .
ataḥ uttaram paṭhati .
upapadam atiṅ iti tadarthapratiṣedhaḥ .
upapadam atiṅ iti tadarthasya ayam pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
kasya .
tiṅarthasya .
kaḥ punaḥ tiṅarthaḥ .
kriyā .
kriyāpratiṣedhaḥ vā .
atha vā vyaktam eva idam paṭhitavyam upapadam akriyayā iti .
atha akriyayā iti kim pratyudāhriyate .
kārakaḥ gataḥ hārakaḥ gataḥ .
na etat kriyāvāci .
kim tarhi. dravyavāci .
idam tarhi kārakasya gatiḥ kārakasya vrajyā .
etat api dravyvāci .
katham .
kṛdabhihitaḥ bhāvaḥ dravyavat bhavati iti .
evam tarhi siddhe sati yat atiṅ iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ anayoḥ yogayoḥ nivṛttam sup supā iti .
kim etasya jñāpane prayojanam .
gatikārakopapadānām kṛdbhiḥ samāsaḥ bhavati iti eṣā paribhāṣā na kartavyā bhavati .
yadi etat jñāpyate kena idānīm samāsaḥ bhaviṣyati .
samarthena .
yadi evam dhātūpasargayoḥ api samāsaḥ prāpnoti .
pūrvam dhātuḥ upasargeṇa yujyate paścāt sādhanena iti .
na etat asti .
pūrvam dhātuḥ sādhanena yujyate paścāt upasargeṇa .
sādhanam hi kriyām nirvartayati .
tām upasargaḥ viśinaṣṭi .
abhinirvṛttasya ca arthasya upasargeṇa viśeṣaḥ śakyaḥ vaktum .
ṣaṣṭhīsamāsāt upasargasamāsaḥ vipratiṣedhena .
ṣaṣṭhīsamāsāt upasargasamāsaḥ vipratiṣedhena .
ṣaṣṭhīsamāsasya avakāśaḥ rājñaḥ puruṣaḥ rājapuruṣaḥ .
upapadasamāsasya avakāśaḥ stamberamaḥ karṇejapaḥ .
iha ubhayam prāpnoti .
kumbhakāraḥ nagarakāraḥ .
upapadasamāsaḥ bhavati vipratiṣedhena .
na vā ṣaṣṭhīsamāsābhāvād upapadasamāsaḥ .
na vā arthaḥ vipratiṣedhena .
kim kāraṇam .
na vā ṣaṣṭhīsamāsābhāvād upapadasamāsaḥ bhaviṣyati .
katham .
gatikārakopadānām kṛdbhiḥ saha samāsavanacam prāk subutpatteḥ iti vacanāt .
atha vā vibhāṣā ṣaṣṭhīsamāsaḥ .
yadā na ṣaṣṭhīsamāsaḥ tadā upapadasamāsaḥ bhaviṣyati .
anena eva yathā syāt tena mā bhūt iti .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ tena vā syāt anena vā .
upapadasamāsaḥ nityasamāsaḥ ṣaṣṭhīsamāsaḥ punaḥ vibhāṣā .
nanu ca nityam yaḥ samāsaḥ saḥ nityasamāsaḥ .
yasya vigrahaḥ na asti .
na iti āha .
nityādhikāre yaḥ samāsaḥ saḥ nityasamāsaḥ .
na evam śakyam .
avyayībhāvasya hi anityasamāsatā prasajyeta .
tasmāt nityaḥ samāsaḥ nityasamāsaḥ .
yasya vigrahaḥ na asti .